Vikipedi:Hizmetliler
Vikipedi, özgür ansiklopedi
Hizmetliler, Vikipedi'nin işleyişi için gerekli olan bazı işlevlere erişimi olan kullanıcılara verilen addır. Bu görevler veya işlevler: sayfa ve dosya silebilme veya silinen bir sayfayı geri getirebilme, sayfaları geçici olarak korumaya alıp değiştirilmesini durdurma ya da korumasını kaldırıp değişikliğe yeniden izin verme, bir kayıtlı kullanıcı ya da IP adresinden erişimi engelleme ya da yeniden erişimine izin verebilme olarak özetlenebilir. Vikipedi'deki uygulama, Vikipedi'ye en azından bir-iki aylığına, etkin ve düzenli olarak katkıda bulunmuş, Vikipedi politikalarına tanıdık olmanın yanı sıra aynı zamanda bu politikaları uygulayan, ve topluluğun güvenini kazanmış Vikipedistlere, hizmetli görevinin bir hizmetli başvurusu tartışması sonrasında verilmesidir. İlgili işlevler süresiz bir şekilde verilir, ancak ve ancak kullanıcının kendi isteği ya da yüksek-seviyedeki kullanıcıların girişiminde bulunduğu özel durumlarda geri alınabilir (daha ek bilgi için aşağıdaki hizmetliliğin istismarı bölümüne bakınız).
Vikipedi'de hizmetlilik güç değil, sorumluluk anlamına gelir. Yöneticilerin topluluğu yönetme durumları yoktur. Tüm öteki Vikipedistler gibi eşit söz yetkileri vardır; kuralları koymazlar. Hizmetliler deneyimli Vikipedistlerdir. Bunun yanı sıra Vikipedi'de ilkelere ve kurallara uyulması gibi konuları gözetirler. Yanlışları uyarırlar; onlara yol gösterirler. Gerektiğinde de sorunu çözmek için ellerinde bulundurdukları ek yetkileri kullanabilirler. Öteki kullanıcılardan ayrıcalıkları yalnızca wiki yazılımının sunduğu birkaç özel işlevi kullanabilmeleridir.
Vikipedi'nin açıldığı ilk zamanlarda, tüm kullanıcılar hizmetli olarak da görev yapmaktaydılar, ve ilkelerimizde bu hâlen geçerlidir. İlk zamanlardan beri, hizmetlilerin topluluğun bir tür özel alt kümesine dönüşmemesi, diğer herkes gibi topluluğun bir parçası olmaları gerektiğinin altı çizilmiştir. Genel olarak, Vikipedi'nin düzenlenmesi ve yönetilmesi herhangi bir Vikipedist tarafından, hizmetliliğin sağladığı ek işlevler olmaksızın yapılabilir. Hizmetlilere verilen araçlar tekniktirler ve diğerleri üzerinde herhangi bir yetkeye kendiliğinden yol açmazlar; hizmetliler, insanların potansiyel olarak zararlı olabilecek araçları güvenle emanet edebileceklerini düşündükleri kişilerdir.
Hizmetli olmanın, kişinin yaptığı hizmetlerden ötürü hakedilmiş bir rütbe ya da ödül gibi düşünülmemesi gerekir. Hizmetlilik ek görevler ve sorumluluklar getirmektedir. Bu ek görevler ve sorumluluklar yalnız hizmetlilerin yapabileceği şeyler olduğu için, önceliklidirler. Madde yazmak gibi işler ikinci amaçta kalır. Bu durumdan hoşnut olmayacak birinin hizmetli olmaması daha doğru olacaktır.
[değiştir] Hizmetli araçları
Wiki yazılımının sunduğu, ancak erişiminin kısıtlı olduğu çeşitli işlevler bulunmaktadır. Hizmetliler bu işlevlerden aşağıdaki üçünü ellerinde bulundururlar.
[değiştir] Koruma altındaki sayfalar
- Hizmetliler Ana Sayfa içinde olmak üzere, koruma altına alınmış her sayfayı değiştirebilirler. Vikipedi topluluğun her üyesi görüşlerini ve önerilerini Tartışma:Ana Sayfa bölümünde belirtebilirler. Eskiden Ana Sayfa, oldukça yüksek oranda vandalizme tanık olmaktaydı; ana sayfamızın korunma altına alınması, hoş geldin sayfamız olan ana sayfamızı rastgele hakaretlerden uzak tutmak için verilmiş talihsiz bir ödündür.
- Sayfaları, belirli kullanıcı kategorilerine veya ad değişikliğine karşı, koruma altına alabilmek ya da bu işlemi geri alabilmek (koruma altındaki sayfaların korumasını kaldırabilmek). Sayfalar genellikle seyrek ya da geçici olarak koruma altına alınırlar. Daha ek bilgi ve yönerge için Koruma Politikası sayfasına göz atabilirsiniz.
[deÄŸiÅŸtir] Silme iÅŸlemi ve silme iÅŸlemini geri almak
- Dosyalar da olmak üzere, sayfaları ve geçmişlerini silebilmek. Daha ek bilgi ve yönerge için Silme Politikası ve (özellikle de) yöneticiler için silme yönergeleri sayfalarına göz atınız. Bir sayfanın silinmesini önermek istiyorsanız (ki öncelikle ilgili politikayı ve yönerge sayfasını okumalısınız), Silinmeye Aday Maddeler sayfasına göz atabilirsiniz. Kimi durumlarda silme işlemi teknik bir konudur, örneğin bir sayfanın yeniden adlandırılabilmesi için bir sayfanın silinmesi gerekebilir ya da geçmişi parçalara ayrılmış ve bozulmuş bir sayfanın geçmişini bütünleştirmek için silmek ve parçaları birleştirerek yeniden oluşturmak gerekebilir. Öbür durumlarda ise daha çok bir içeriğin ansiklopedik açıdan uygun olup olmamasına bağlıdır, örneğin saçma değişiklikleri bulunan, gerçekte hiç içerik barındırmayan sayfaları temizleme ya da başka sitelerden eklenmiş ve bu nedenle de telif hakkı ihlâli yaratan sayfaları çıkarmak için kullanılır.
- Dosyalar da olmak üzere, silinmiş sayfaları ve geçmişlerini görebilmek ve geri getirebilmek. Yönergeler için yöneticilerin silinmiş sayfaları görmesi ve geri getirebilmesi sayfasına bakabilirsiniz. Bir silme işlemine karşı görüşlerinizi bildirmek için o işlemi yapan yönetici ile görüşmelisiniz .
[değiştir] Engellemek ve engel kaldırabilmek
- IP adreslerini, IP aralıklarını, ve kullanıcı hesaplarını süreli veya süresiz olarak engelleyebilmek.
- IP adreslerindeki, IP aralıklarındaki, ve kullanıcı hesaplarındaki engellemeleri kaldırabilmek
- Engelleme işleminin ne zaman uygun ne zaman uygunsuz olacağını daha iyi anlayabilmek için Engelleme Politikası sayfasına göz atabilirsiniz. Engellenmiş adres ve kullanıcı adlarının listesi içinse bu sayfaya bakabilirsiniz.
[değiştir] Bürokratlar
Bürokratlar hizmetlilerin sahip olmadığı 3 işlevi ellerinde bulundururlar:
- Olağan bir kullanıcıyı hizmetli ya da bürokrat atayabilirler. (Uzaklaştıramazlar. Uzaklaştırma meta tarafından yapılabilir.)
- Bir kullanıcının kullanıcı adını değiştirebilirler.
- Bir kullanıcıya bot statüsü verebilirler ya da bot statüsünü iptal edebilirler.
Bürokratlar 1. ve 3. görevlerini ancak bu yönde sonuçlanmış bir oylama söz konusu ise uygulayabilirler. 2. görevlerini ise yalnızca kullanıcının isteği üzerine uygulayabilirler.
Teknik olarak, Vikipedi'de bürokratlık ve hizmetlilik ayrı kullanıcı statüleridir, ancak genelde bürokratlar hizmetliler içinden seçilir.
[değiştir] Hizmetlilik yetkilerinin kullanımı
Eğer bir hizmetli, yetkisindeki işlevlerden birini kullanacaksa o işleve ait Vikipedi politikasına uymak zorundadır. Ayrıca, işlemi uygularken, ilgili politikanın hangi maddesine göre işlemi uyguladığını belirtmesi gereklidir. Örneğin; deneme olarak tanımlanabilecek yeni bir madde hızlı silme işlemi ile silinecekse, hizmetli maddeyi silerken, neden bölümüne "Vikipedi:Hızlı silme Genel, 2" benzeri bir söz yerleştirmelidir.
[değiştir] Çok önemli değil
Vikipedide hizmetlilik ile ilgili sıklıkla atıfta bulunulan yorumlardan biri, Jimbo Wales tarafından Şubat 2003 tarihinde dile getirilen ve bu görevin sistem işletmeni olarak adlandırıldığı aşağıdaki yorumdur:
| “ | Yalnızca şunu söylemek istiyorum, sistem işletmeni olmak çok önemli bir şey değildir.
Biraz istemeden de olsa, sanırım çevrede bir süredir bulunan birkaç kişiye sistem işletmenliği yetkisi vereceğim. Ancak bunun çevresindeki "otorite" havasını dağıtmak istiyorum. Sistem işletmenlerine verilen yetkilerin herkese verilmiyor olması yalnızca teknik bir durumdur. Kimi kullanıcılara sistem işletmenliği yetkisi verilmesinin, özel ve önemli bir durum olduğu havası oluşması kesinlikle hoşuma gitmiyor. |
„ |
|
—Jimbo Wales wikimedia.org arşivi, gmane arşivi |
||
[deÄŸiÅŸtir] Hizmetli listesi
Burada, hizmetli statüsü kazandıkları tarihlere göre sıralanmış olarak Vikipedi hizmetlilerinin listesi bulunmaktadır. Güncel hizmetli listesine buradan ulaşabilirsiniz.
[deÄŸiÅŸtir] Etkin
-
Citrat (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 22 Haziran 2005)
-
Noumenon (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 1 Kasım 2005) (Denetçi, 22 Haziran 2006)
-
Lighterside (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 10 Ocak 2006)
-
Kibele (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 20 Kasım 2006)
-
Mskyrider (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 2 Ocak 2007) (Bürokrat, 28 Eylül 2007)
-
Metal_Militia (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 24 Nisan 2007) (Bürokrat, 28 Eylül 2007)
-
İnfoCan (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 5 Haziran 2007)
-
Eldarion (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 9 Eylül 2007)
-
Filanca (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 15 Eylül 2007)
-
Elmacenderesi (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 22 Eylül 2007) (Denetçi, 7 Nisan 2008)
-
Sağlamcı (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 24 Aralık 2007)
-
Khutuck (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 31 Aralık 2007)
-
Levent_Abi (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 6 Nisan 2008)
-
Yabancı (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 15 Mayıs 2008)
-
Dsmurat (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 21 Ağustos 2008)
-
Homonihilis (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 19 Eylül 2008)
[deÄŸiÅŸtir] Vikitatilde (Etkin deÄŸil)
-
Ugur_Basak (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 10 Kasım 2005) (Denetçi, 22 Haziran 2006)
-
Karduelis (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 9 Aralık 2005)
-
Tembelejderha (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 17 Temmuz 2006)
-
Vito_Genovese (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 28 Ekim 2006)
Not: Vikitatildekiler, 1 ay ve daha fazla süredir hizmetli işlevlerini kullanmayan hizmetlilerdir. Resmî bir anlam ifade etmez.
[deÄŸiÅŸtir] Eski hizmetliler
Burada, Hizmetli işlevlerini iade eden kullanıcılar hizmetli oldukları tarihlere göre sıralanmaktadır.
-
Volkan (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Bürokrat, 13 Nisan 2004)
-
EnginGunduz (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 14 Nisan 2004)
-
Arnout_Steenhoek (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 14 Nisan 2004)
-
Erdal_Ronahi (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 14 Nisan 2004)
-
Dbl2010 (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 7 Mart 2005) (Bürokrat, 13 Ekim 2005)
-
Eşref (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 10 Kasım 2005)
-
Katpatuka (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 10 Kasım 2005)
-
Renegade (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 21 Temmuz 2006)
-
Atacameño (mesaj sayfası • katkıları • engelleme • silme • koruma) (Hizmetli, 12 Mart 2007)
[deÄŸiÅŸtir] Ä°lgili sayfalar
- Hizmetlilerin görevleri konusunda ayrıntılı bilgi (İngilizce)
- Kullanıcılarla ilgili şikâyetler
- Hizmetlilerle ilgili şikâyetler
- Hizmetli başvuruları
- Kullanıcı adı değiştirme başvuruları
- Bot statüsü isteği ve duyuruları için Vikipedi:Botlar
- Kullanıcı izleme uygulaması (Checkuser, Denetçiler)