Vikipedi, özgür ansiklopedi

Altay
Coğrafi dağılım:	Doğu, Kuzey, Orta, Batı Asya ve Doğu Avrupa
Sınıflandırma:	The validity of the Altaic family is in dispute. Among those who accept it, some class Altaic as a branch of Eurasiatic and/or Nostratic, two controversial macrofamilies.
Alt bölümler:	Türk Moğol Tungus Kore Japon Ainu

Altay dilleri Avrupa'dan, Orta Doğu'ya ve Orta Asya'dan Uzak Doğu'ya kadar uzanan büyük bir coğrafyada konuşulan dilleri kapsayan bir dil ailesidir. Altay kolunda Türkî diller gurubu, Moğol, Japon ve Kore dilleri bulunur. Estonca, Fince ve Macarca gibi Uralik diller de bahsi geçen Altay dillerinin uzaktan akrabalarıdır.^{[kaynak belirtilmeli]}

Altay dil ailesinin kolları şöyledir:

• Türk dilleri
  • Türkiye Türkçesi
  • Azerbaycan Türkçesi
  • Özbek Türkçesi
  • Türkmen Türkçesi
  • Kazak Türkçesi
  • Kırgız Türkçesi
  • Uygur Türkçesi
  • Kazan Tatarcası
  • Kırım Tatarcası
  • BaÅŸkurt Türkçesi
  • Karaçay-Malkar Türkçesi
  • GökoÄŸuz Türkçesi (Gagauzca)
  • Halaçça
  • Saha Türkçesi
  • ÇuvaÅŸ Türkçesi

• MoÄŸol dilleri
  • Buryatça
  • Kalmıkça
  • MoÄŸolca
• Tungus Dilleri
  • Kuzey Tunguz Dilleri
    • Güneybatı Tunguz Dilleri
    • GüneydoÄŸu Tunguz Dilleri
• Japonca
• Ainu Dili
• Korece (tartışmalı)

[değiştir] Türk Dilleri ve Moğol Dillerinin Ayrılışı Tezi

Çok desteklenen tezlerden birisi Türkçenin bir kaç bin yıl önce Moğolcayla aynı dil olduğudur. Bu teze göre Hunlar zamanında Moğollar ve Türkler arasında dil farkı yokmuş ve hatta bu iki grup aynı halka aitlermiş. Türklerin batıya doğru göç etmeleri Türkçenin neden Moğolcadan ve obür altay dillerinden

Gramer, ses ve sözcük olarak bugün bile Moğolca turki dillerine en yakın dil sayılır. Özellikle Orta Asyadaki diller Moğolcaya büyük bir yakınlık gösterirler. Bir örnek, bazı Türk Dilleri eski Türkçe c sesini j'ye ve sonra y'ye ^{[1] [2]} çevirmişlerdir.

Türkiye Türkçesi Kazakça Kırgızca Moğolca y j c c ışık < yışık jarık carık cula yakışmak jarasuv caro coqı- yalamak jalav jalbarınuv calbaru calbarı- yaymak jayuv cayu cada- yarım jartı carım cağurma yasak - - casag yazmak jazuv cazu cıru-

Türkiye Türkçesi Kazakça Kırgızca Moğolca y j c c yeğen jiyen ece- cige yele jal cal calağa yığmak jıyuv cıyu coğu- yıl jıl cıl cıl yoğurmak - curu cığura- yol jol col col yolmak juluv culû culğa- yular - - cıluğa yürek jürek cürök cirüke yürümek jürüv cürü corı- yüzmek jüzüv süzü cisü

• Eksi iÅŸaretli hücreler dilde baÅŸka kökenli bir kelime kullanıldığı anlamındadır
• q harfi kelleden çıkan bir k olarak seslendirilinir
• Türkiye Türkçesi b'leri genellikle v'ye dönüştürür
• r ve l sesleri birbirlerine çok yakınlardır, dünyanın bütün dil ailelerinde l -> r deÄŸiÅŸimi ve tersi olmuÅŸdur

Moğolcadaki n sesleri Türkçede karşılığı c'dir ve yukardaki tabloda "yazmak" örneğinde de gördüğümüz gibi r seslerinin de z'dir , örnek:

Türkiye Türkçesi	Kazakça	Kırgızca	Moğolca
yaÅŸ	jas	caÅŸ	nasu
yılışık	jağınğan	casaker	nılçağay
yosun	-	-	nogugan < *nogusun
yumruk ( < *yum-duruk )	jumırık	-	nıdurğa
yüz	jüz	cüz	nigur
az	az	az	aray
kazmak	kazuv	kazu	qaru-
kuzu	kozı	kozu	qurağa
sızmak	sızdav	sızılıp	sırı-
öz	öz	öz	ör

Bu r -> z değişimi Türkçenin içinde de bir çok sözcükde gerçekleşmişdir. Örneğin "göz" kelimesi "görmek"den türemişdir.

Tabii ki bundan ötürü Türkçe ve Moğolca arasında bin yıllardır büyük ses değişimine uğramamış kelimeler de mevcuttur.

Ana madde: Türkçe ve Moğolca arasındaki ortak sözcükler

Moğolca ve Türkçe arası göze çarpan gramer benzerlikler yoğundur, bu sadece cümle kuruluşunun benzerliğinle bitmiyor, bir çok Türkçeden tanıdık ekler de kullanılır. Örnekler:

Türkiye Türkçesi	Moğolca
davar	mal
davar-ın	mal-iin
davar-da	mal-d
davar-ı	mal-iig

Türkçe ve Moğolca arası zamir benzerlikleri:

Türkiye Türkçesi	Kazakça	Kırgızca	Uygurca	Moğolca
ben	men	men	men	bi
biz	biz	ÅŸi-bege	beÄŸiz	bid

Büküm hâlde:

Türkiye Türkçesi	Moğolca
ben-i	min-ii

[değiştir] Türk Dilleri ve Japoncanın Birbirinden Ayrılışı Tezi

Bugün hâlen daha Japoncanın bir Altay dili olduğu Moğolca ve diğer Türkî diller gibi kesinlik kazanmamıştır.Bazı dilbilimcilere göre Japonca, Korecenin en eski lehçesinden türemiştir.Ancak ağır basan görüş Altay kökenli olduğudur.İki dil grubu arasında ekler, takılar, eylemler, çekimleri, tümce yapısı ve söz diziminde birebir koşutluk görüyoruz.

Türkçe	Japonca
Kyotonun	Kyotono
Ankara'ya gitti	Ankara e itta
imiÅŸ	imas
kara	kuray
alaca	akasa
içi	uçi
kırar	kireru
sonra da	sore de
ara	ada
yukarı	agaru
giy	gi
gelip yapıp açıp gitti	kite yatte akete itta
taksi-de	takuÅŸi-de
ne-dir ki ?	nan des ka ?
yemez	tabemay
su	mizu
iyi	ii

^[3]