వికీపీడియా నుండి

?నెల్లూరు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ • భారతదేశం
నెల్లూరు
అక్షాంశరేఖాంశాలు: 14°26′N 79°58′E / 14.435345, 79.969826
టైం జోన్	భాప్రాకా (గ్రీ.కా+5:30)
విస్తీర్ణం	13,076 కి.మీ² (5,049 చ.మై)
దూరాలు • చెన్నై నుండి • ఒంగోలు నుండి • తిరుపతి నుండి	• 165 కి.మీలు ఉ (భూమార్గం) • 125 కి.మీలు ద (భూమార్గం) • 135 కి.మీలు ఈ (భూమార్గం)
ముఖ్య పట్టణము	నెల్లూరు
ప్రాంతం	కోస్తా
జనాభా • జనసాంద్రత • పట్టణ • మగ • ఆడ • అక్షరాశ్యత శాతం • మగ • ఆడ	2,660,000 (2001) • 203/కి.మీ² (526/చ.మై) • 604000 • 1341000 • 1319000 • 65.9 • 74.45 • 57.24

అక్షాంశరేఖాంశాలు: 14°26′N 79°58′E / 14.435345, 79.969826 నెల్లూరు, భారతదేశం లోని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో దక్షిణతీరప్రాంతపు అయిన శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా యొక్క ముఖ్య పట్టణము, మండలము, లోకసభ, శాసన సభ నియోజక వర్గము కూడాను. నెల్లూరు వరి సాగుకు, ఆక్వా కల్చర్‌ కు ప్రసిద్ధి. ఈ నగరం పెన్నా నది ఒడ్డున ఉన్నది. ఇక్కడ ప్రాచీనమైన శ్రీ తల్పగిరి రంగనాధస్వామి వారి ఆలయం కలదు. ఇది ప్రపంచంలోనే ఉన్న మూడు రంగనాధ స్వామి దేవాలయాల్లో ఒకటి(మిగిలినవి శ్రీరంగం, శ్రీరంగపట్టణం). అంతేకాక ప్రాచీనమైన శ్రీ మూలస్థానేశ్వర స్వామి వారి దేవాలయం కూడా కలదు.

విషయ సూచిక 1 చరిత్ర 2 అవీ-ఇవీ 3 నెల్లూరులో సాంస్కృతిక సేవా రంగాలు 4 పరిశ్రమలు 5 విద్యాలయాలు 6 బ్యాంకులు 7 సంస్కృతి 8 సినిమాథియేటర్లు 9 నెల్లూరు చిత్రపటం 10 ఇతర సమాచారం 11 రవాణా సౌకర్యాలు 12 దేవాలయాలు 13 పండుగలు /తిరునాళ్ళు 14 మూలాలు 15 చిత్రమాల 16 బయటి లింకులు

[మార్చు] చరిత్ర

నెల్లూరుకు విక్రమసింహపురి అనే పేరు కూడా ఉంది. విక్రమసింహ మహావీర, మనుమసిద్ధి మహారాజు సింహపురి రాజధానిగా నెల్లూరు ప్రాంతాన్ని పరిపాలించాడు. మనుమసిద్ధి కాలంలో ఈ ప్రాంతం సస్యశ్యామలమై అత్యధిక వరి ధాన్యపు ఉత్పత్తితో విలసిల్లేది. అందుకే ఈ ప్రాంతానికి నెల్లి ( తమిళ భాషలో వరి అని అర్ధం) పేరుమీదుగా నెల్లివూరు అనే పేరు వచ్చింది. ఈ ప్రదేశ స్థలపురాణం, చరిత్రల ప్రకారం కాలక్రమంలో నెల్లివూరు నెల్లూరుగా రూపాంతరం చెందింది. ఆంగ్లేయుల పరిపాలనా కాలంలో నెల్లూరు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ లో ప్రముఖ విద్యా కేంద్రంగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

నెల్లూరు జిల్లా, 1953 అక్టోబరు 1 దాకా సంయుక్త మద్రాసు రాష్ట్రం లో భాగంగా ఉన్నది. 1956 నవంబరు 1 న భాషాప్రయుక్తంగా రాష్ట్రాల పునర్విభజన జరిగినపుడు జిల్లా ఆంధ్రప్రదేశ్‌ రాష్ట్రం కిందికి వచ్చింది.

[మార్చు] అవీ-ఇవీ

విజయవాడ, చెన్నై నగరాల మధ్యన నెల్లూరు ఉండటం వల్ల వ్యాపార కేంద్రంగా అభివృద్ధి చెందుతున్నది.

నెల్లూరు జిల్లా వరి సాగుకు చాలా ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ ప్రాంతాన్ని భారతదేశ ధాన్యాగారం అని అంటారు. బంగాళా ఖాతపు తీరం వెంట చేపల, రొయ్యల పెంపకానికి (ఆక్వా కల్చర్‌) నెల్లూరు చాలా ప్రసిద్ధి. నెల్లూరు జిల్లా తీరం వెంట బకింగ్ హాం కాలువ ఉంది.

నెల్లూరులో తెలుగు సినిమాలకు విపరీతమైన అభిమాన వర్గం ఉంది. పట్టణంలో చాలా సినిమా థియేటర్లు ఉన్నాయి. ప్రముఖ తెలుగు సినిమా నటుడు చిరంజీవి ఇక్కడే చదివాడు.

[మార్చు] నెల్లూరులో సాంస్కృతిక సేవా రంగాలు

[మార్చు] పరిశ్రమలు

అభ్రకం ఉత్పత్తి లో అగ్రగామి. పింగాణి, ముడి ఇనుము, జిప్సం, సున్నాపురాయి నిధులున్నాయి. జిల్లాలో ట్రేడింగ్ రైసు మిల్లులు, నాన్ ట్రేడింగ్ రైసు మిల్లులు, షుగర్ మిల్లులు, ఉన్నాయి.

[మార్చు] విద్యాలయాలు

• వెంకటగిరి రాజా కళాశాల
• కస్తూరీబా కళాశాల

[మార్చు] బ్యాంకులు

• ఆంధ్రా బ్యాంకు
• స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా
• ఐసీఐసీఐ బ్యాంకు
• యాకిసిస్ బ్యాంక్
• కార్పోరేషన్ బ్యాంక్

[మార్చు] సంస్కృతి

[మార్చు] సినిమాథియేటర్లు

• అర్చన 70ఎమ్.ఎమ్. ఏ/సి,
• గోపిక ఏ/సి,
• ఇందిరా ఏ/సి,
• కళ్యాణి ఏ/సి,
• కనక మహల్,
• కావేరి 70ఎమ్.ఎమ్. A/C
• కృష్ణా ఏ/సి,
• లీలా మహల్ ఏ/సి,
• మాధవ్ ఏ/సి,
• నర్తకి 70ఎమ్.ఎమ్. ఏ/సి,

క్రొత్తవి:

• పద్మావతి ఏ/సి,
• రాధ ఏ/సి,
• సుందర్ డీలక్స్ ,
• వెంకట రమణ 70ఎమ్.ఎమ్. ఏ/సి,
• సెవెన్ హిల్స్ ఏ/సి,

[మార్చు] నెల్లూరు చిత్రపటం

[మార్చు] ఇతర సమాచారం

• నెల్లూరు గ్రామ దేవత : ఇరుకళల పరమేశ్వరి
• నెల్లూరు పిన్ కోడ్ : 524001
• నెల్లూరు టెలిపోన్ యస్.టి.డి కోడ్ : 0861
• నెల్లూరు ఆర్టీసీ మరియు షాట్ కట్ కోడ్: ఎన్ ఎల్ ఆర్

[మార్చు] రవాణా సౌకర్యాలు

నెల్లూరు నగరం చెన్నై-కోల్ కతా జాతీయ రహదారి (NH-5) మీద చెన్నై-ఒంగోలు ల మధ్య ఉన్నది. ప్రస్తుతం ఈ రహదారి నాలుగు మార్గాలతో ఉన్నది. 2011 కల్లా ఇది ఆరు మార్గాలుగా విస్తరింపబడుతుంది. తిరుపతి, విజయవాడ, చెన్నై, హైదరాబాదు, కర్నూలు, కడప, అనంతపురం, ఒంగోలు, విశాఖపట్టణం, బెంగళూరు .. మొదలగు ప్రదేశములకు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర రోడ్డు రవాణా సంస్థ బస్సులు విరివిగా కలవు.

నెల్లూరు నగరం గూడూరు-విజయవాడ రైలు మార్గములో ప్రధాన స్టేషను. ఇక్కడ నుండి తిరుపతి, విజయవాడ, చెన్నై, హైదరాబాదు, విశాఖపట్టణం, బెంగళూరు, న్యూఢిల్లి, హౌరా, తిరువనంతపురం, కన్యాకుమారి .. మొదలగు ప్రదేశములకు నిత్యం రైళ్ళ రాకపోకలు కలవు.

[మార్చు] దేవాలయాలు

• నెల్లూరు జిల్లా అనేక ఆలయాలకు ప్రసిద్ధి చెందినది. వాటిలో కొన్ని అద్భుతమైనవి.
  • శ్రీ తల్పగిరి రంగనాథస్వామి ఆలయం - పెన్నా నది ఒడ్డున ఉన్నది. ఇది ప్రపంచంలోనే ఉన్న మూడు రంగనాధ స్వామి దేవాలయాల్లో ఒకటి (మిగిలినవి శ్రీరంగం, శ్రీరంగపట్టణం).
  • శ్రీ మూలస్థానేశ్వర స్వామి ఆలయం, నెల్లూరు
  • భగవాన్ శ్రీశ్రీశ్రీ వెంకయ్యస్వామి గొలగమూడి
  • శ్రీ కామాక్షితాయి ఆలయం, జొన్నవాడ
  • శ్రీ లక్ష్మీనృసింహస్వామి ఆలయం, నరసింహ కొండ
  • చంగాళ్లమ్మ గుడి, సూళ్లూరుపేట
  • పెనుశిల నరసింహస్వామి ఆలయం, పెంచలకోన
  • సోమేశ్వర స్వామి ఆలయం, సోమశిల
  • జ్వాలాముఖి అమ్మవారు, నెల్లూరు జిల్లా.
  • సాయిబాబా గుడి
  • వినాయకుని గుడి
  • కన్యకాపరమేశ్వరి ఆలయం
  • మస్తానయ్య దర్గా నెల్లూరు

[మార్చు] పండుగలు /తిరునాళ్ళు

నెల్లూరులో జరుపుకొనే ముఖ్యమైన పండుగలు:

• సంక్రాంతి: సూర్యుడు మకరరాశిలో ప్రవేశించినపుడు సంక్రాంతి పండుగ ను జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా ఇది జనవరి 14 న వస్తుంది.

• ఉగాది: తెలుగు నూతన సంవత్సర ప్రారంభ దినమైన చైత్ర శుద్ధ పాడ్యమిని ఉగాదిగా జరుపుకుంటారు. సాధారణంగా ఇది మార్చి/ఏప్రిల్ నెలల లో వస్తుంది.
• వినాయక చవితి: భాద్రపద శుద్ధ చవితి. ఆగష్టు/సెప్టెంబర్ నెలలలో వస్తుంది.
• దసరా: ఆశ్వయుజ శుద్ధ దశమి. అక్టోబర్ నెలలో వస్తుంది.
• దీపావళి: ఆశ్వయుజ బహుళ అమావాస్య. నవంబర్ నెలలో వస్తుంది .
• శ్రీరామనవమి: చైత్ర శుద్ధ నవమి. మార్చి/ఏప్రిల్ నెలలలో వస్తుంది.

[మార్చు] మూలాలు

[మార్చు] చిత్రమాల

మహా కవి తిక్కన మహాభారతం తెనిగించిన స్థలం

[మార్చు] బయటి లింకులు

• నెల్లూరు పటము
• నెల్లూరుకు 48 కిమీ ఉత్తరంగా ఉన్న అక్షాంశ రేఖాంశాల సంగమ ప్రదేశము
• http://www.mananellore.com

చూ • చ • మా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ విషయాలు · చరిత్ర · రాజకీయాలు · తెలుగు ప్రజలు
రాజధాని	హైదరాబాద్
జిల్లాలు	అనంతపురం  · అదిలాబాదు  · కడప  · కరీంనగర్  · కర్నూలు  · కృష్ణ  · ఖమ్మం  · గుంటూరు  · చిత్తూరు  · తూర్పు గోదావరి  · నల్గొండ  · నిజామాబాదు  · నెల్లూరు  · పశ్చిమ గోదావరి  · ప్రకాశం  · మహబూబ్ నగర్  · మెదక్  · రంగారెడ్డి  · వరంగల్  · విజయనగరం  · విశాఖపట్నం  · శ్రీకాకుళం  · హైదరాబాదు
ప్రధాన నగరాలు	హైదరాబాదు · విశాఖపట్నం · విజయవాడ · తిరుపతి · వరంగల్ · గుంటూరు · రాజమండ్రి · కాకినాడ · నెల్లూరు · కర్నూలు · అనంతపురం · ఏలూరు · మచిలీపట్నం · కరీంనగర్ · కడప · ఖమ్మం · నిజామాబాదు  · మహబూబ్ నగర్