Wincenty Witos
| Wincenty Witos | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 21 stycznia 1874 Wierzchosławice, zabór Austro-Węgry |
| Data i miejsce śmierci | 31 października 1945 Kraków, Polska |
| Premier Polski | |
| Okres urzędowania | od 24 lipca 1920 do 13 września 1921 |
| Przynależność polityczna | PSL "Piast" |
| Poprzednik | Władysław Grabski |
| Następca | Antoni Ponikowski |
| Premier Polski | |
| Przynależność polityczna | PSL "Piast" |
| Okres urzędowania | od 28 maja 1923 do 14 grudnia 1923 |
| Poprzednik | Władysław Sikorski |
| Następca | Władysław Grabski |
| Premier Polski | |
| Przynależność polityczna | PSL "Piast" |
| Okres urzędowania | od 10 maja 1926 do 14 maja 1926 |
| Poprzednik | Aleksander Skrzyński |
| Następca | Kazimierz Bartel |
Wincenty Witos (ur. 21 stycznia 1874 w Wierzchosławicach k. Tarnowa, zmarł 31 października 1945 w Krakowie) – polski polityk, działacz ruchu ludowego.
|
Od 1895 roku działał w galicyjskim Stronnictwie Ludowym. Od roku 1913 w wyniku rozłamu w Stronictwie ludowym został przywódcą partii politycznej Polskiego Stronnictwa Ludowego Piast. W latach 1908-1914 poseł na Sejm Galicyjski, 1911-1918 poseł do austriackiej Rady Państwa w Wiedniu.
W 1918 stał na czele Polskiej Komisji Likwidacyjnej. Poseł na Sejm RP w latach 1920-1930. Piastował urząd premiera w latach 1920-1921 (rząd Obrony Narodowej), 1923 i 1926 (rządy koalicji Chjeno-Piasta). Pozbawiony urzędu premiera w wyniku przewrotu majowego (12 maja 1926). W latach 1929-1930 jeden z przywódców Centrolewu. Był współzałożycielem (1931) i pełnił funkcję prezesa Rady Naczelnej Stronnictwa Ludowego.
Aresztowany w nocy z 9/10 września 1930. Przetrzymywany był w areszcie wojskowym w twierdzy brzeskiej i areszcie śledczym w Grójcu, skąd 27 listopada został wypuszczony na wolność za kaucją. W przygotowywanym procesie miał odpowiadać z wolnej stopy.
Po skazaniu go w procesie brzeskim przebywał w latach 1933-1939 na emigracji w Czechosłowacji. W marcu 1939 powrócił do kraju, we wrześniu 1939 uwięziony przez Niemców i nakłaniany do utworzenia rządu kolaboracyjnego, odrzucił propozycję. Zwolniony z więzienia w 1941, przebywał w areszcie domowym pod stałym nadzorem gestapo.
W roku 1945 powołano go na wiceprzewodniczącego Krajowej Rady Narodowej, nie podjął obowiązków. Nie skorzystał także z zaproszenia do wzięcia udziału w rozmowach moskiewskich w sprawie utworzenia Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej. Od sierpnia 1945 prezes PSL. Wincenty Witos zmarł o 6:30 w środę 31 października 1945 w Krakowie.
Autor wspomnień: Moje wspomnienia i Moja tułaczka.
Ostatnią Wigilię Bożego Narodzenia Witos spędził w Piotrkowie Trybunalskim przy Placu Czarnieckiego 8 u Franciszka Świerzyńskiego i jego rodziny.
Odznaczony w roku 1921 Orderem Orła Białego. Odznaczenie utracił w konsekwencji wyroku sądowego w procesie brzeskim. Zostało mu ono przywrócone w związku z amnestią, na mocy dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Władysława Raczkiewicza z dnia 31 października 1939 r.
[edytuj] Zobacz też
 Radzymin, obelisk ku pamięci wizyty Wincentego Witosa w okopach w roku 1920. |
 Pomnik Wincentego Witosa w Warszawie. |
 Leśna Podlaska. Pomnik Wincentego Witosa – patrona miejscowego Zaspołu Szkół Rolniczych. |
| W dniu zaprzysiężenia |
Jędrzej Moraczewski • Tomasz Arciszewski • Władysław Byrka • Witold Chodźko • Medard Downarowicz • Jerzy Iwanowski • Andrzej Kędzior • Marian Malinowski• Antoni Mińkiewicz • Tomasz Nocznicki• Józef Piłsudski • Ksawery Prauss• Leon Supiński • Stanisław Thugutt • Leon Wasilewski • Wincenty Witos • Franciszek Wojda • Bronisław Ziemięcki |
 |
| Późniejsi członkowie rządu |
Witold Chodźko p.o. • Józef Pruchnik • Stanisław Stączek • Błażej Stolarski • Franciszek Wójcik • Jan Wroczyński |
| W dniu zaprzysiężenia |
Wincenty Witos • Kazimierz Bartel • Witold Chodźko • Wiesław Chrzanowski • Ignacy Daszyński • Władysław Grabski • Jan Heurich p.o. • Władysław Kucharski • Józef Leśniewski • Gabriel Narutowicz • Stanisław Nowodworski • Edward Pepłowski • Juliusz Poniatowski • Maciej Rataj • Eustachy Sapieha • Leopold Skulski • Władysław Stesłowicz • Stanisław Śliwiński |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Ludwik Darowski • Jan Dąbski p.o. • Bolesław Grodziecki • Władysław Leon Grzędzielski • Jan Stanisław Jankowski • Zygmunt Jasiński • Jan Michalski • Stefan Przanowski • Władysław Raczkiewicz • Józef Raczyński • Konstanty Skirmunt • Bronisław Sobolewski • Kazimierz Sosnkowski • Jan Kanty Steczkowski • Jan Stefan Stoiński • Juliusz Trzciński • Ignacy Weinfeld p.o. |
| W dniu zaprzysiężenia |
Wincenty Witos • Stanisław Głąbiński • Jerzy Bujalski p.o. • Ludwik Darowski • Jerzy Gościcki • Władysław Grabski • Leon Karliński • Władysław Kiernik • Władysław Kucharski • Jan Łopuszański • Jan Moszczyński • Stanisław Nowodworski • Aleksander Osiński p.o. • Marian Seyda |
|
| Późniejsi członkowie rządu |
Alfred Chłapowski • Roman Dmowski • Stanisław Grabski • Wojciech Korfanty • Hubert Linde • Andrzej Nosowicz • Stanisław Osiecki • Stefan Smólski p.o. • Stanisław Szeptycki • Marian Szydłowski |
| W dniu zaprzysiężenia |
Wincenty Witos • Adam Chądzyński • Kajetan Dzierżykraj-Morawski • Stanisław Grabski • Jan Stanisław Jankowski p.o. • Władysław Kiernik • Stanisław Osiecki • Stefan Piechocki • Józef Radwan p.o. • Mieczysław Rybczyński p.o. • Stefan Smólski • Juliusz Tadeusz Tarnawa-Malczewski • Jerzy Zdziechowski |
|