Orzech ziemny
Systematyka wg Reveala
Domena	jądrowce
Królestwo	rośliny
Podkrólestwo	naczyniowe
Nadgromada	nasienne
Gromada	okrytonasienne
Klasa	Rosopsida
Rząd	bobowce
Rodzina	bobowate
Rodzaj	orzacha
Nazwa systematyczna
Arachis hypogaea L.
Galeria zdjęć i grafik w Wikimedia Commons

Orzech ziemny, orzech arachidowy, fistaszki, orzacha (Arachis hypogaea) - gatunek rośliny jednorocznej z rodziny bobowatych. Pochodzi z Brazylii. Jest często uprawiany w krajach tropikalnych i subtropikalnych. We florze Polski efemerofit.

Spis treści 1 Charakterystyka 2 Zastosowanie 3 Ciekawostki 4 Bibliografia

[edytuj] Charakterystyka

Pokrój

Jednoroczna roślina o wysokości do 50 (70) cm.

Liście

Pierzastozłożone z dwóch par owalnych listków.

Kwiaty

Motylkowe, żółte. Górne kwiaty są płone i tylko z dolnych powstają nasiona.

Owoce

Strąki z bruzdowaną, włóknistą okrywą, zawierające 1-4 nasiona, tzw. orzeszki ziemne (orzeszki arachidowe, fistaszki), które są źródłem oleju arachidowego.

[edytuj] Zastosowanie

• Roślina uprawna: główni producenci to Indie, Chiny, Nigeria i USA. W Europie orzeszki ziemne uprawiane są na Półwyspie Bałkańskim, we Włoszech, Francji.
• Sztuka kulinarna: świeże nasiona są zjadane jako warzywo, a prażone lub solone są popularną przekąską.
  • Wartości odżywcze orzechów ziemnych (prażone na oleju, bez soli):
    • Wartość energetyczna w 100 g - 581 kcal
    • Woda - 1,95 g
    • Białko - 26,35 g
    • Tłuszcze - 49,30 g
    • Węglowodany - 18,92 g (w tym błonnik - 6,9 g)
    • Wapń - 88 mg
    • Magnez - 185 mg
    • Fosfor - 517 mg
    • Żelazo - 1,83 mg
    • Sód - 6 mg
    • Cynk - 6,63 mg
    • Miedź - 1,300 mg
    • Mangan - 2,062 mg
    • Selen - 7,5 mcg
    • Witamina B₁ - 0,253 mg
    • Witamina B₂ - 0,108 mg
    • Witamina B₃ - 14,277 mg
    • Witamina E - 6,91 mg
    • Cholina - 55,0 mg
    • Kwas foliowy - 126 mg

• Olej z orzeszków ziemnych jest pachnący,smaczny i dorównuje wartością oliwie z oliwek. Używa się go do wytwarzania margaryny, kosmetyków.
• Z odtłuszczonej mączki wytwarzanej z nasion wytwarza się pieczywo dla chorych na cukrzycę.

[edytuj] Ciekawostki

Nazwa orzeszki ziemne pochodzi stąd, że owoce (strąki z nasionami) dojrzewają w ziemi. Szypułki kwiatów po ich przekwitnięciu wydłużają się i kierują do dołu, wpychając do ziemi strąk. Dojrzewa on tu na głębokości ok. 5-8 cm. Orzech ziemny więc tak naprawdę nie jest orzechem.

W orzeszkach arachidowych poddanych działaniu pleśni (A. flavus) mogą powstawać silnie toksyczne aflatoksyny. Nie zaleca się spożywania nieświeżych orzeszków, gdyż może to szkodzić, zwłaszcza wątrobie.

[edytuj] Bibliografia