Opowieści o pilocie Pirxie
| Opowieści o pilocie Pirxie | |
| Autor | Stanisław Lem |
| Kraj wydania | Polska |
| Język | polski |
| Data pierwszego wydania | 1968 1973 (rozszerzone) |
| Wydawca | Wydawnictwo Literackie |
| Typ utworu | Opowiadania fantastyczne |
Opowieści o pilocie Pirxie - zbiór opowiadań science fiction Stanisława Lema. Po raz pierwszy wydany w 1968 roku przez Wydawnictwo Literackie, Kraków)
Tematyka książki krąży wokół problemów powstających na styku człowieka z maszyną (np. w opowiadaniu Ananke), w kilku miejscach stawiając nawet pytanie o możliwości maszyny do samodzielnego myślenia, wraz z wszystkimi tego konsekwencjami (opowiadania Wypadek, Rozprawa); mówi o możliwościach, słabościach i reakcjach człowieka (Patrol, Opowiadanie Pirxa, Odruch warunkowy, Albatros). Miejsce akcji Opowieści... stanowi doskonałe tło dla tych rozważań, skutecznie wyostrzając problemy przedstawiane w kolejnych opowiadaniach.
Tytuły opowiadań:
- Test (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959)
- Patrol (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959)
- Albatros (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959)
- Terminus (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Księga robotów z 1961)
- Odruch warunkowy (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Noc księżycowa z 1963)
- Polowanie (po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965)
- Wypadek (po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965)
- Opowiadanie Pirxa (po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965)
- Rozprawa
- Ananke (po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Bezsenność, do innych Opowieści... dołączone w wydaniu rozszerzonym z 1973)
Zamknięcia historii Pirxa można doczytać się w powieści Fiasko.
Spis treści |
[edytuj] Fabuła
[edytuj] Test
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959.
Kadet Pirx, po ukończeniu 4-letniego kursu dla kosmonautów, bierze udział w próbnym locie: jego zadaniem jest przeprowadzenie manewru zejścia z orbity w towarzystwie dwu innych statków. Pomimo rozmaitych przeszkód (muchy w kabinie pilota, awaria bezpiecznika, niebezpieczny lot tuż nad powierzchnią Księżyca), nieświadomy tego, że wszystko jest doskonale przeprowadzoną symulacją, a rakieta nie opuściła nawet hangaru, Pirx zasługuje na pochwałę prowadzącego egzaminy Szefa.
[edytuj] Patrol
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959.
Dwóch pilotów, patrolujących jeden z sektorów kosmosu, nie wraca do Bazy. Władze zarządzają śledztwo i kontrole techniczne, ale bez rezultatów. Mimo to loty patrolowe nie zostają przerwane. Na jeden z nich zostaje skierowany Pirx - pilot, latający od prawie 3 lat. W czasie podróży trafia na dziwne światełko: początkowo bierze je za halucynację, ale potem zaczyna bezskutecznie ścigać. W końcu orientuje się, że to właśnie ono było przyczyną zaginięcia Thomasa i Wilmera. Wraca do Bazy, gdzie po długich badaniach ustalono, że światełko jest rezultatem defektu ekranu (nazwanego potem efektem Ledieux–Harpera), wywołującym u pilota atak podobny do epileptycznego, który nazwano zespolonym syndromem ataktyczno–katatoniczno-klonicznym Nuggelheimera. Wkład Pirxa w odkrycie losu pilotów został zapomniany.
[edytuj] Albatros
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Inwazja z Aldebarana z 1959.
Pirx, mający wkrótce objąć stanowisko drugiego nawigatora, wraca z Marsa na Ziemię luksusowym statkiem "Tytan", należącym do firmy Transgalaktik. W czasie rejsu stwierdza zmianę kursu i udaje się do sterowni, by sprawdzić co było przyczyną. Okazuje się, że "Tytan" odebrał radiotelegraficzny przekaz od "Albatrosa", innego statku, któremu z powodu awarii reaktora grozi zniszczenie. Na pomoc, oprócz "Tytana", rusza kilka innych statków. Mimo wysiłków wszystkich załóg nie udaje się uratować ludzi z "Albatrosa", a wszyscy są bezsilnymi świadkami katastrofy i wołania o pomoc ginącej załogi.
[edytuj] Terminus
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Księga robotów z 1961.
Na prowadzonym przez siebie statku Pirx odkrywa robota, przechowującego w sobie tragiczne losy niegdysiejszej załogi.
[edytuj] Odruch warunkowy
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Noc księżycowa z 1963.
Dzięki doskonałemu zdaniu egzaminu na wytrzymałość Pirx trafia na Księżyc, gdzie rozwiązuje kolejną zagadkę. Ponownie cudem unika losu swych poprzedników.
[edytuj] Polowanie
Po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965.
Pirx bierze udział w unieszkodliwieniu zbuntowanego księżycowego robota górniczego. Ten ocala go od śmierci, po czym Pirx niechcący niszczy go odruchowo naciskając spust. Czuje potem wyrzuty sumienia.
[edytuj] Wypadek
Po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965.
Pirx rozwiązuje zagadkę zaginięcie robota. Okazało się, że robot Aniel zginął podczas wspinaczki górskiej, którą podjął z własnej woli.
[edytuj] Opowiadanie Pirxa
Po raz pierwszy w zbiorku Polowanie z 1965.
Pirx dzieli się ze słuchaczami historią o zetknięciu się z wytworem obcej cywilizacji. Niestety ze względu na niekompetencję swojej załogi i niefunkcjonujący prawidłowo statek szansa na "kontakt" przepadła.
[edytuj] Rozprawa
Pirx otrzymuje nowe zadanie: ma wypróbować załogę, złożoną częściowo z ludzi, częściowo ze znakomicie ich imitujących androidów. Ocala siebie i resztę załogi niszcząc zbuntowanego androida.
[edytuj] Ananke
Po raz pierwszy w zbiorze opowiadań Bezsenność, do innych Opowieści... dołączone w wydaniu rozszerzonym z 1973.
Komandor Pirx jest członkiem komisji badającej przyczyny katastrofy marsjańskiego krążownika; dzięki wspomnieniom z przeszłości dochodzi do prawdy.
[edytuj] Ekranizacje
W 1972 roku powstał, na podstawie książki, film produkcji węgierskiej pod tytułem Pirx pilóta kalandjai. Reżyserem był András Rajnai.
Drugi film, Test pilota Pirxa w reżyserii Marka Piestraka i produkcji polsko-estońsko-ukraińskiej, powstał w 1978 roku, na podstawie opowiadania Rozprawa.
[edytuj] Linki zewnętrzne
