Oligarchia
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: Dodać przykłady oligarchii, rodzaje, uzupełnić literaturę. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się na stronie dyskusji tego artykułu w sekcji Dopracować Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
Oligarchia (gr. ὀλιγαρχία "panowanie nielicznych", od wyrazów ὀλίγος oligos "nieliczny" + ἀρχή arche "władza") – forma rządów polegająca na sprawowaniu władzy przez niewielką grupę ludzi. Najczęściej ludzie ci wywodzili się z arystokracji lub warstwy bogatych. Występowała np. w wielu polis starożytnej Grecji, XVII-wiecznej Anglii (protektorat Cromwella) i Wenecji.
Najogólniej rzecz ujmując, oligarchia to rządy autorytarne, czy nawet dyktatorskie, które cechują się przywłaszczeniem suwerennej roli w państwie przez małą grupę np. wyodrębnioną z arystokracji rodowej lub elit majątkowych.
Spis treści |
[edytuj] Oligarchia w starożytnej Grecji
Oligarchia - czyli rządy arystokracji - była ustrojem starożytnych Aten od schyłku okresu ciemnego do czasów wojen z Persami. Polegał na rządach arystokracji. Po reformach Solona społeczeństwo Aten zostało podzielona na 4 klasy. Ateńczycy z najbogatszych 3 klas (dochód roczny powyżej: 1 klasa: 500 miar, 2 klasa:300 miar, 3 klasa 200 miar)mieli prawo zostać urzędnikami. Z czasami oligarchii w Atenach związane są reformy wcześniej wspomnianego Solona a także Drakona. Oligarchia była także ustrojem starożytnej Sparty - rządzili nią dwaj królowie oraz około 28 starszych obywateli(w tym również dwaj królowie). Królowie oraz najstarsi obywatele stanowili radę, zwaną geruzją.
[edytuj] Oligarchia (oligarchizacja) w starożytnym Rzymie
Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.
[edytuj] Oligarchia w monarchii stanowej
To władza, która łączy w sobie prerogatywy absolutnego monarchy (przywódca grupy oligarchicznej jest dyktatorem) oraz reprezentacji stanowej (władza wykonawcza znajduje się w rękach grupy). Ponieważ zastępowała ona de facto monarchę i stanowe ciała przedstawicielskie, nie tolerowała działania, czy nawet istnienia tych instytucji.
[edytuj] Oligarchia magnacka
W XVII i XVIII wieku w Polsce ze względu na osłabienie pozycji króla powszechna stała się specyficzna forma oligarchii, zwana oligarchią magnacką. To specyficzny rodzaj oligarchii stanowej. Okres oligarchii magnackiej przypada na lata od kiedy pojedynczy poseł po raz pierwszy zerwał obrady sejmu w 1652 roku (Władysław Siciński) do czasu, w którym przyjęto reformy na sejmie konwokacyjnym w 1764 roku. Ustrój ten polegał na dużym, jeśli nie jedynym, wpływie najbogatszych rodów możnowładczych na politykę zewnetrzną oraz wewnętrzną w państwie. Spośród tej grupy wywodzili się także niemal wszyscy urzędnicy centralni.
[edytuj] Zobacz też
[edytuj] Literatura
- S. Ochman-Staniszewska, Od stabilizacji do kryzysu władzy królewskiej. Państwo Wazów, [w:] Między monarchią a demokracją, red. A. Sucheni-Grabowska, M. Żaryn, Warszawa 1994.
- M. Czapliński (red.), Słownik encyklopedyczny. Historia, Wrocław 1998.