Mateusz Lewi - według Nowego Testamentu celnik z Kafarnaum, później apostoł Jezusa. Tradycyjnie przypisuje mu się napisanie pierwszej Ewangelii. Był jednym z dwunastu apostołów Jezusa. Św. Mateusz przekazał nam wiele szczegółów z życia i nauki Pana Jezusa. Św. Marek podaje, że św. Mateusz miał jeszcze imię drugie, Lewi, i że jego ojcem był Alfeusz (Mk 2,14). Imię Mateusz nie należy do często spotykanych w Piśmie świętym. Pochodzi ono z hebrajskiego imienia Mattaj lub Mattanja, co oznacza „dar Jahwe".

Mateusz był Galilejczykiem. Jego pracą było pobieranie ceł i podatków w Kafarnaum, jednym z większych handlowych miasteczek nad jeziorem Genezaret. Pobierał tam opłaty za przejazdy przez jezioro i przewóz towarów. W Palestynie pogardzano celnikami właśnie z tego powodu, że ściągali opłaty na rzecz Rzymian. Ich pracę rozumiano jako wysługiwanie się okupantom. Celnicy słynęli również z żądzy zysku, nieuczciwie czerpali korzyści z zajmowanego stanowiska. Uważano ich za grzeszników i pogan. Przebywający wśród celników stawał się nieczysty i musiał poddawać się przepisowym obmyciom. Z tego środowiska wywodził się Mateusz. Wydaje się, że był nawet kierownikiem i naczelnikiem celników w Galilei

Współcześnie pogląd ten jest jednak kwestionowany, zaś autorstwo Ewangelii Mateusza jest przypisywana innemu Mateuszowi, który napisał ją po grecku prawdopodobnie ok. 85 r. n.e. Wskazuje na to analiza tekstu i porównanie z Ewangelią Marka.^[1] Św. Mateusz napisał Ewangelie dla żydów i chrześcijan, którzy nawrócili się z judaizmu. Myśl przewodnia całej Ewangelii sprowadza się do następującej tezy: w osobie, w życiu, w czynach i w nauce Jezusa urzeczywistniły się wszystkie proroctwa mesjańskie Starego Testamentu. Jezus jest Mesjaszem, a założony przez Niego Kościół - to prawdziwe królestwo mesjańskie.

Święty Mateusz Ewangelista jest czczony zarówno przez katolicyzm, jak i przez prawosławie. Jego święto jest obchodzone 21 września lub (w Kościele Prawosławnym) 16 listopada.

Mateusz, z hebr. mattānya 'dar Jahwe', znaczy więc to samo, co Dorota, Bogdan, Teodor, Bożydar.

Ikonografia najczęściej przedstawia św. Mateusza z księgą Ewangelii w ręku, w towarzystwie uskrzydlonej postaci ludzkiej (jest to nawiązanie do wizji proroka Ezechiela i Apokalipsy - symbol człowieka, ponieważ swoją Ewangelię rozpoczyna od genealogii Jezusa). Owa postać często mylona jest z aniołem. Czasem przedstawia się go z mieczem w ręku, gdyż według podania miał ponieść śmierć od miecza.

Przypisy