Koza, chodzenie z kozą - dawny pogański obrzęd, który w tradycji ludowej przetrwał do połowy XX wieku. Człowiek przebrany za kozę wchodził w skład zespołu kolędniczego (wraz z bocianem, turoniem lub konikiem). W Krakowskiem koza chodziła niekiedy samodzielnie, za towarzystwo mając jedynie kapelę i śpiewaków. Chłopak odgrywający rolę kozy narzucał sobie na głowę i ramiona wywrócony włosem na wierzch kożuch, w ręku trzymał kij z osadzoną na nim drewnianą głową, obitą kozią skórą i ozdobioną rogami, a na szyi zawieszony miał dzwonek. Podczas występu kolędników, koza skakała po izbie, przedstawiając pantomimę do muzyki "koziej kapeli", złożonej z "gęślarzy", basisty i bębnisty.

Pod koniec występu kolędnicy skandowali:

Gdzie koza chodzi - tam żytko rodzi,

Gdzie jej tropy - powstają kopy,

Gdzie zwróci rogi - wznoszą się stogi.

[edytuj] Bibliografia

• Czesław Witkowski, Doroczne polskie obrzędy i zwyczaje ludowe, Kraków 1965.