Kołchoz
Kołchoz, ros. колхоз - formalnie rolnicza spółdzielnia produkcyjna, w rzeczywistości rodzaj przedsiębiorstwa rolniczego charakterystycznego dla byłego ZSRR.
Kołchozy powstawały w wyniku zwykle przymusowego przejęcia ziemi od indywidualnych rolników na rzecz państwa, w ramach kolektywizacji rolnictwa. W odróżnieniu od sowchozów uprawiana ziemia należała formalnie wciąż do rolników tworzących spółdzielnię, ale była przekazana w bezterminowe użytkowanie wspólnocie spółdzielczej. Od tradycyjnych spółdzielni funkcjonujących w innych krajach kołchozy różnią się tym, że wspólnota nie ma prawa się rozwiązać i żaden jej członek nie ma prawa z uczestnictwa w niej zrezygnować. Po wprowadzeniu w ZSRR obowiązku posiadania dokumentów osobistych (paszport wewnętrzny) w 1932 r. aż do 1976 r. nie wydawano ich chłopom, co uniemożliwiało lub utrudniało im odejście z kołchozu (chłop mógł tylko wyjechać czasowo na podstawie tymczasowych dokumentów, które były ważne tylko w wyszczególnionych miejscach i dniach).
Członkowie kołchozu są zatem sprowadzeni praktycznie do roli pracowników etatowych, którzy dostają miesięczne wynagrodzenie za pracę i mają prawo do domu mieszkalnego oraz do uprawiania działki przydomowej. Kołchozy wciąż istnieją na Białorusi.
[edytuj] Typowe nazwy
Według rosyjskiej Wikipedii popularną w ZSRR była nazwa Kołchoz im. Lenina. Oto informacje o kilku takich kołchozach:
- Kołchoz im. Lenina w Grebniewie, w obwodzie riazańskim. Założony w 1930, istnieje do dziś.
- Rybacki kołchoz im. Lenina w Kraju Chabarowskim.
- Kołchoz im. Lenina w Kraju Kamczackim, posiada 29 statków i chłodnie na 6 000 ton.
Alaksandar Łukaszenka był w latach 1985-1987 sekretarzem partii w kołchozie im. Lenina w rejonie szkłowskim.
[edytuj] Kołchozy w krajach socjalistycznych
- Rolnicza Spółdzielnia Produkcyjna (RSP) - Polska
- Landwirtschaftliche Produktionsgenossenschaft (LPG), także ogrodnicze Gärtnerische Produktionsgenossenschaft (GPG) - NRD
- cz. Jednotné zemědělské družstvo (JZD) - Czechosłowacja
- sł. Jednotné roľnícke družstvo (JRD)
- Termelőszövetkezet - Węgry