Jednostka archiwalna - w archiwistyce odrębna fizycznie jednostka materiałów archiwalnych. Może to być teczka, poszyt, księga, dokument (jeśli przechowywany jest odrębnie, np. dokumenty pergaminowe), wiązka, mapa (także pojedynczy arkusz mapy wieloarkuszowej), rysunek (także pojedynczy arkusz rysunku wieloarkuszowego), fotografia, krążek taśmy filmowej lub magnetofonowej, kaseta magnetofonowa lub magnetowidowa, taśma z zapisem danych cyfrowych, płyta gramofonowa, CD itp.

Liczba jednostek archiwalnych nie jest zbyt dobrą miarą dla oceny ilości informacji zawartej w zespole; lepiej kierować się jego wielkością w metrach bieżących.

Zazwyczaj jednostka archiwalna jest jednocześnie jednostką inwentarzową.