Jamblich (Ἰάμβλιχος Iamblichos) (ur. ok. 250 w Chalkis, zm. w 326) - założyciel platońskiej szkoły syryjskiej.

[edytuj] Życie

Życie Jamblicha jest słabo znane. Według Księgi Suda i swojego biografa Eunapiusza urodził się w Chalkis w Celesyrii. Ok. 270 pobierał nauki u biskupa Laodycei Anatola. Następnie uczył się w Rzymie u Porfiriusza. Do rodzinnej Syrii powrócił ok. 303 - założył tam własną szkołę filozoficzną, tzw. platońską szkołę syryjską.

[edytuj] Myśl

Bronił teurgii przed krytyką i podbudował ją na podłożu teoretycznym. Mnożył neoplatońskie hipostazy w celu uzasadnienia wielości bogów. Podział tego, co niecielesne (hipostaz) według Jamblicha:

• Pierwsza Zasada, Pierwsze Jedno - zasada całkowicie niewysławialna
• Druga Zasada, Drugie Jedno
• Świat Umysłu:
  • Poziom tego, co inteligibilne - dzielone na 3 triady
  • Poziom tego, co inteligibilne i intelektualne - dzielone na 3 triady
  • Poziom tego, co intelektualne - dzielone na 1 lub 3 triady
• Dusza
  • Dusza ponadkosmiczna
  • Dusza całości
  • Dusze poszczególne

Wszystkie te hipostazy uznał za bogów.

Pojmował teurgię jako praktykę (sztukę), dzięki której za pomocą działań, symboli i formuł niezrozumiałych dla rozumu ludzkiego, ale zrozumiałych dla bogów, człowiek może się zjednoczyć z bogami i wykorzystać ich moce i wpływy (możliwości) dla siebie. Tak więc teurgiczne zjednoczenie ma na celu pozaracjonalne, mistyczne urzeczywistnienie.

Wprowadził reguły interpretacji tekstów klasycznych:

• należy interpretować teksty mając na względzie zamierzony przez autora tekstu cel.
• można interpretować teksty na różnych poziomach.

Doceniając dorobek Jamblicha, starożytni nadali mu przydomek "boski".

[edytuj] Dzieła

• O misteriach - 10-tomowy zbiór używany w szkole Jamblicha jako wstępny podręcznik filozofii. Wydany w całości w 1857 przez Gustava Partheya, ponownie w 1966. Zbiór obejmuje m. in. pismo De vita pythagorica (polski przekład został zamieszczony w zbiorze Żywoty Pitagorasa, Wrocław 1993).
• Liczne komentrze do Arystotelesa i innych filozofów.