Harcerstwo
Harcerstwo – polski ruch społeczny i wychowawczy dzieci i młodzieży wzorowany na skautingu, oparty o służbę, samodoskonalenie (pracę nad sobą) i braterstwo. Zasady postępowania harcerza wyznacza Przyrzeczenie Harcerskie i Prawo Harcerskie. Zasady postępowania zucha wyznacza Obietnica Zucha i Prawo Zucha.
Harcerstwem nazywane są także organizacje harcerskie pracujące w kraju i poza jego granicami (wśród Polonii zagranicznej), w oparciu o powyższe zasady i unikalną metodę harcerską.
Za rok powstania harcerstwa przyjmuje się 1910, a właściwie okres między wrześniem 1910 (powstanie pierwszego zastępu) a dniem 22 maja 1911 (powstanie pierwszych drużyn), zaś za symbolicznych założycieli harcerstwa uważa się Andrzeja Małkowskiego i jego żonę Olgę Drahonowską-Małkowską. Istotę różnicy pomiędzy ówczesnym "klasycznym" skautingiem założonym przez gen. Roberta Baden-Powella a powstającym wówczas harcerstwem, Andrzej Małkowski ujął w słowach: harcerstwo to skauting plus niepodległość, aby podkreślić różnicę w ówczesnych priorytetach polskiego i światowego skautingu.
Spis treści |
[edytuj] Historia harcerstwa
Zobacz więcej w osobnym artykule: Historia harcerstwa.- Początki ruchu skautowego na świecie
- Ruch skautowy na ziemiach polskich
- Harcerstwo do II wojny światowej
- Harcerstwo podczas II wojny światowej – Szare Szeregi, Hufce Polskie
- Odrodzenie harcerstwa w latach 1945-1949
- Harcerstwo w okresie stalinizmu 1949-1956
- Harcerstwo PRL w latach 1956-1980
- Odnowa harcerstwa w latach 1980-1989 (KIHAM, RHR, RHS)
- Powstanie harcerskich organizacji alternatywnych
- Współczesne harcerstwo
[edytuj] Symbole harcerskie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Odznaki harcerskie.
Prawie wszystkie aktualnie działające organizacje harcerskie posługują się tymi samymi symbolami i odwołują się do wspólnej historii.
[edytuj] Stopnie w harcerstwie
W harcerstwie funkcjonują, na zasadzie instrumentu metodycznego:
- stopnie harcerskie
- ZHP
- ZHR
- SHK Zawisza
- harcerze
- harcerki
- stopnie instruktorskie (na przykładzie ZHP i ZHR):
Historyczne stopnie harcerskie to: ochotnik, tropiciel, wędrownik.
Historyczne stopnie instruktorskie to: organizator, harcmistrz Polski Ludowej, harcmistrz Rzeczypospolitej.
[edytuj] Funkcje harcerskie
Harcerz i harcerka może pełnić jakąś funkcję harcerską.
Zobacz też: funkcje harcerskie ZHR, funkcje harcerskie ZHP
[edytuj] Organizacje harcerskie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Organizacje harcerskie.[edytuj] Struktura organizacyjna
Organizacje harcerskie o charakterze ogólnopolskim posiadają rozbudowaną strukturę, którą tworzą:
- zastęp, szóstka zuchowa, patrol, wachta – zastępowy, szóstkowy, patrolowy, wachtowy,
- gromada, drużyna, krąg – drużynowy, przewodniczący lub komendant kręgu
- szczep (fakult.) – komendant szczepu, szczepowy
- związek drużyn (fakult.) – komendant związku drużyn,
- hufiec – komendant hufca, hufcowy
- chorągiew – komendant chorągwi,
- władze naczelne.
[edytuj] Specjalności harcerskie
Członkowie organizacji harcerskich - w ramach swoich drużyn lub harcerskich klubów specjalnościowych - mogą realizować program harcerski wzbogacony o treści charakterystyczne dla innej aktywności, nazywany specjalnością harcerską. Wyróżnia się następujące specjalności:
- artystyczna,
- ekologiczna,
- jeździecka i kawaleryjska,
- Harcerskiej Służby Granicznej,
- Harcerskiej Służby Ruchu Drogowego,
- Harcerskie Lotnictwo
- łącznościowa i informatyczna (m.in. Harcerski Klub Łączności),
- obronna,
- poczt harcerskich,
- ratownicza i pożarnicza,
- sportowa,
- turystyczna (m.in. Harcerski Klub Turystyczny),
- wodna i żeglarska.
Zobacz też:Specjalności harcerskie
[edytuj] Grupy członkowskie harcerstwa
- skrzaty - w ZHR członkowie w wieku 5-6 lat
- zuchy - w ZHP: członkowie w wieku 6-10 lat, pracujący metodyką zuchową; w ZHR: w wieku 7-10;
- harcerki i harcerze - w ZHP: członkowie w wieku 10-13 lat, pracujący metodyką harcerską; w ZHR: w wieku 10-16;
- harcerki i harcerze starsi - w ZHP: członkowie w wieku 13-16 lat, pracujący metodyką starszoharcerską; w ZHR: członkowie powyżej 18 roku życia pracujący w drużynach bądź Kręgach Harcerstwa Starszego;
- wędrowniczki i wędrownicy - w ZHP: członkowie w wieku 16-25 lat, pracujący metodyką wędrowniczą; w ZHR: w wieku powyżej 16 lat zrzeszeni w drużynach wędrowniczych;
- instruktorki i instruktorzy - w ZHP: członkowie którzy ukończyli 16 lat, po zdobyciu stopnia instruktorskiego i złożeniu Zobowiązania Instruktorskiego, złożywszy uprzednio Przyrzeczenie Harcerskie; w ZHR: powyżej 18 lat, po odbyciu specjalnej próby instruktorskiej, harcerscy wychowawcy;
- starszyzna - w ZHP: członkowie, którzy ukończyli 25 rok życia i nie złożyli Zobowiązania Instruktorskiego.
- seniorzy - w ZHP: członkowie posiadający miano seniora - starszyzna i instruktorzy, którzy ukończyli 55 lat i złożyli stosowną deklarację właściwemu komendantowi.
[edytuj] Obrzędowość harcerska
 |
Zasugerowano, aby ta sekcja została przeniesiona do nowego artykułu. (dyskusja) |
Obrzędowość harcerska to element charakterystyczny każdej podstawowej jednostki harcerskiej (gromady zuchowej, drużyny harcerskiej, drużyny starszoharcerskiej i wędrowniczej). Opiera się na pewnym symbolicznym układzie elementów, czynności czy ruchów. Różne jednostki harcerskie mają różną, zazwyczaj właściwą tylko sobie (wyjątek - wspólne elementy obrzędowości w szczepach) obrzędowość.
Na obrzędowość drużyny składają się: nazwa drużyny, barwy drużyny, sposób powitania/pożegnania a także inne zwyczajowo przyjęte: przyjmowanie nowych członków do drużyny, sposób nadawania barw, przyjmowania przyrzeczenia, sposób zbierania składek itp. Drużyna może dowolnie tworzyć elementy obrzędowości.
Przy obrzędowości podkreśla się jej walor użyteczny. Ma ona pomagać w prowadzeniu drużyny oraz wprowadzać elementy wyjątkowości. Należy podkreślić, iż nadmiar elementów obrzędowości odwraca jej pierwotną rolę; ważne jest wyważenie ilości elementów obrzędowych drużyny.
Oprócz podstawowych jednostek harcerskich, obrzędowość zazwyczaj posiadają zastępy drużyn. Obrzędowość zastępów powinna być związana z obrzędowością drużyny (nazwy zastępów, symbole itp.)
