Góry Skaliste
Góry Skaliste (ang. Rocky Mountains), wschodnie łańcuchy Kordylierów, ciągnące się na długości ok. 4800 km, od rzeki Liard w Kolumbii Brytyjskiej do rzeki Rio Grande w stanie Nowy Meksyk.
[edytuj] Etymologia
Góry Skaliste, tłumaczenie z ang. Rocky Mountains, a to z fr. Montagnes Rocheuses; nazwę tę utworzył szlachcic kanadyjski Pierre Gautier de Yarennes de la Verandrye po przekroczeniu rzeki Pierre Jaune, dziś Yellowstone ("rzeka żółtego kamienia") 1 stycznia 1743 r. Alexander Mackenzie przebył je w 1793 r. i nazwał Stoney Mountains "góry kamieniste". Góry te przedstawiały się ciągnącym ku zachodowi osadnikom jako potężny mur najeżony skałami, toteż w drugiej połowie XIX w. powrócono do pierwszej nazwy. Źródło: http://famousamericans.net/pierregautierdeyarennesdelaverandrye/
Zbudowane są ze skał osadowych i wulkanicznych. Na północ od gór leży wyżyna Yellowstone, na wschodzie rozciąga się obszar zwany Wielkimi Równinami.
Najwyższy szczyt gór to Mount Elbert (4401 m n.p.m.) w amerykańskim stanie Kolorado. Najwyższy szczyt w kanadyjskiej części gór to Mount Robson (3954 m n.p.m.).
[edytuj] Geografia i geologia
Niektóre pasma południowych gór kształtowały się w prekambrze (3980 - 600 mln lat temu). Młodsze łańcuchy Gór Skalistych wypiętrzyły się w kredzie (140 - 60 mln lat temu). Góry zbudowane są ze skał pochodzenia wulkanicznego i skał metamorficznych; młodsze skały osadowe występują na skraju południowej części, a skały wulkaniczne z okresu trzeciorzędu (65 - 1,8 mln lat temu) - w pasmie Gór San Juan. Pasmo Teton i inne środkowo-północne pasma górskie są przykładem intruzji granitowej fałdowanych i rozerwanych skał ery paleozoicznej i mezozoicznej.
Okresy zlodowacenia występowały od plejstocenu (1,8 mln - 70 000 lat temu) do holocenu (mniej niż 11 000 lat temu). Lodem pokryły się m.in. jezioro Bull rozpoczęte (około 150 000 lat temu) oraz rejon Pinedale (15 000 - 20 000 lat temu). Dziewięćdziesiąt procent Parku Narodowego Yellowstone było pokryte lodem w czasie małej epoki lodowcowej, która trwała w latach 1550 - 1860. Lodowce Agassiz i Jackson z Parku Narodowego Glacier miały największy zasięg około 1860 roku.
Woda pod różną postacią rzeźbiła dzisiejszy krajobraz Gór Skalistych. Odpływy i topniejący śnieg zasilają rzeki i jeziora, zapewniając wodę jednej czwartej powierzchni Stanów Zjednoczonych. Rzeki, które spływają z Gór Skalistych docierają do trzech z pięciu oceanów świata: Atlantyk, Pacyfik i Ocean Arktyczny. Są to m.in.:
- Arkansas
- Athabaska
- Kolorado
- Kolumbia
- Fraser
- Kootenay
- Missouri
- Peace
- Platte
- Rio Grande
- Saskatchewan
- Snake
- Yellowstone
