Filozofia chińska – doktryny powstałe w starożytnych Chinach, których głównym tematem były zagadnienia etyczne i polityczne. W klasycznej filozofii chińskiej dominowały dwie szkoły: konfucjanizm i taoizm. Ważne znaczenie miały także inne prądy: legizm, motizm, sofizm chiński oraz nauka o Yin i yang.

Spis treści 1 Konfucjanizm 2 Taoizm 2.1 Yin i Yang 3 Motizm 4 Filozofia buddyjska 4.1 Szkoły buddyzmu chińskiego 4.1.1 Siedem szkół (Qizong) 4.1.2 Kumaradżiwa 4.1.3 Weishi - jogaczara chińska 4.1.4 Tiantai - Interpretacja Sutry Lotosu 4.1.5 Huayan (Huayan zong) 4.1.6 Szkoła madhjamika w Chinach 4.1.7 Chan 5 Bibliografia

[edytuj] Konfucjanizm

Konfucjanizm doktryna stworzona przez Konfucjusza (551-479 p.n.e.) i rozwijana następnie przez Mencjusza, który skodyfikował jej podstawy filozoficzne oraz Xunzi. Głosiła, że przestrzeganie obowiązków wobec ojca, męża, władcy, starszego brata i przyjaciela jest podstawą porządku państwa. Szkoła neokonfucjańska (główni przedstawiciele - Zhuxi i Wang Yangmin) stała się od XI wieku państwową filozofią Chin. Główne teksty konfucjańskie to: Lunyu (Dialogi konfucjańskie), Księga Mencjusza, Doktryna środka i Wielka Nauka.

W opozycji do konfucjanizmu powstawał legizm. Doktryna legizmu głosiła obowiązek przestrzegania prawa bez względu na jej moralny aspekt. Jej najbardziej znanym przedstawicielem był Han Feizi (III wiek p.n.e.).

[edytuj] Taoizm

Za twórcę taoizmu, czyli "nauki o słusznej drodze i mądrości", uważa się Laozi zwyczajowo uznawanego za autora księgi Tao Te Ching (V wiek p.n.e., rozwiniętej później przez Zhuangzi (IV wiek p.n.e.). Ujmowała ona ludzkie życie jako włączone w drogę natury tao, którą należy odnaleźć i podporządkowując jej własne życie zaprzestać działań z nią sprzecznych.

[edytuj] Yin i Yang

Nauka o Yin i Yang została wyłożona w anonimowej księdze I ching głoszącej, że świat jest miejscem ścierania się dwóch przeciwstawnych zasad: aktywnej, męskiej i jasnej yang oraz pasywnej, kobiecej i ciemnej yin. Wszystkie rzeczy wynikły z tych prazasad i składają się z pięciu pierwiastków: wody, ognia, ziemi, drewna i metalu (por. arystotelesowskie pięć elementów).

[edytuj] Motizm

Motizm to nauka stworzona przez Moziego (V wiek p.n.e.). Można ją uważać za chińską wersję utylitaryzmu. Uważała za główną zasadę etyczną pomyślność (pokój i dobrobyt) ludu. Z tego powodu Mozi sprzeciwiał się z wojnie oraz panującej kulturze (por. pacyfizm). Mozi kładł duży nacisk na miłość uniwersalną. Sprzeciwiał się fatalizmowi.

Logizm (określany czasem jako chiński sofizm) powstał w łonie szkoły motistów. Jego główny przedstawiciel, Gongsung Lonzi, zajmował się głównie rozważaniami logicznymi i filozofią języka. Do naszych czasów dotrwały tylko fragmenty jego pism z paradoksami podobnymi do paradoksów Zenona z Elei.

[edytuj] Filozofia buddyjska

Filozofia buddyjska zapoczątkowana została przez Buddę i kontynuowane przez jego uczniów. Z czasem rozbiła się na trzy główne ścieżki "Wielkiego Wozu", "Małego Wozu" i "Diamentowego Wozu". Podstawowymi założeniami nauk Buddy były cztery szlachetne prawdy, miłość, stosowanie się do Pańcasila współczucie, uczciwość, wiara w reinkarnację i nirwanę.

[edytuj] Szkoły buddyzmu chińskiego

[edytuj] Siedem szkół (Qizong)

Pierwsze szkoły buddyjskie w Chinach, zbudowane na jakimś elemencie nauki buddyjskiej, z elementami z taoizmu. Należały do nich:

• SzkoÅ‚a Pierwotnego Niebytu (Benwu zong)
  • Daoan (312-385)
• SzkoÅ‚a Pierwotnego Niebytu (Benwuyi zong)
  • Fashen (286-374)
• SzkoÅ‚a Tej Oto Formy (Jise zong)
• SzkoÅ‚a Niebytu UmysÅ‚u (Xinwu zong)
  • Fawen (IV w.)
• SzkoÅ‚a Gromadzonych WrażeÅ„ (Shihan zong)
  • Yu Fakai (IV w.)
• SzkoÅ‚a Iluzji Przemian (Huanhua zong)
• SzkoÅ‚a Kombinacji Przemian (Yuanhui zong)

[edytuj] Kumaradżiwa

Kumaradżiwa (344-413) - był wielkim tłumaczem tekstów buddyjskich z sanskrytu na chiński. Przetłumaczył 72 teksty buddyjskie liczące 384 rozdziały. Pisma Kumaradżiwy i Jego uczniów stanowiły podstawę do tworzenia dojrzałych doktryn i szkół. Jego dwaj uczniowie to:

• Sengzhao (384-414)

Rozprawy Sengzhao (Zhaolun)

• Daosheng (360-434)

[edytuj] Weishi - jogaczara chińska

• Xuanzang (596-664) - twórca szkoÅ‚y, przeÅ‚ożyÅ‚ na chiÅ„ski 75 prac buddyjskich

Traktat o ustanowieniu doktryny jedynie samej świadomości (Chengweishi lun)

• Kuiji (632-682)

[edytuj] Tiantai - Interpretacja Sutry Lotosu

• Zhiyi (538-597) - uczeÅ„ Kumaradżiwy

[edytuj] Huayan (Huayan zong)

Głównym tekstem szkoły jest Sutra girlandy (Avatamsaka Sutra)

• Dushun (557-640)

O medytacji dharmadhatu

• Zhiyan (602-668)
• Fazang (643-714)

O złotym lwie

• Chengguan (738-840)

[edytuj] Szkoła madhjamika w Chinach

• Daoan (zm. 385)
• Huiyuan (zm. 416)
• Daoxuana (596-667)

Dalsze zbiory szkiców o buddyzmie

[edytuj] Chan

• Bodhidharma
• Huike (486-593)
• Hongren (605-675) - 5. patriarcha Chin
• Shenxiu (zm. 706) - zaÅ‚ożyciel szkoÅ‚y północnej
• Hui-neng (638-713) - zaÅ‚ożyciel szkoÅ‚y poÅ‚udniowej, 6. patriarcha Chin

Szóstego patriarchy sutra podwyższenia o czystej prawowiernej Dharmie

• Mozu (zm. 788)
• Wenyi (zm. 958)
• Qingyuan (Mistrz z Shuzhou) (zm. 1120)

[edytuj] Bibliografia

• Fiodor Bykow, Powstanie chiÅ„skiej myÅ›li politycznej i filozoficznej, Warszawa 1978
• Tadeusz Czarnik, Starożytna filozofia chiÅ„ska, Kraków 2001
• Filozofia Wschodu, red. Beata SzymaÅ„ska, Kraków 2001
• Filozofia Wschodu - wybór tekstów, red. Marta Kudelska, Kraków 2003
• Feng Youlan, Krótka historia filozofii chiÅ„skiej, Warszawa 2000