Bankomat - automatyczne urządzenie służące przede wszystkim do wypłaty gotówki za pomocą magnetycznej lub inteligentnej (mikroprocesorowej, chipowej) karty płatniczej. Obecnie bankomaty służą także do drukowania potwierdzeń, dostarczania informacji o stanie konta, przyjmowania wpłat na konto, itp. operacji.

Działanie bankomatu opiera się na systemie informatycznym umożliwiającym wymianę informacji z centralą. Na podstawie informacji zawartych na karcie płatniczej i osobistego, poufnego numeru identyfikacyjnego klienta (tzw. PIN-u), zapobiegającemu użycie karty przez osobę nie będącą właścicielem lub osobą upoważnioną przez właściciela karty, bankomat łączy się z centralnym komputerem i po otrzymaniu komunikatu wyrażającego zgodę na wykonanie żądanej operacji uruchamia urządzenie obsługujące wypłatę lub wpłatę gotówki. Możliwe jest także działanie bankomatu w trybie off-line, gdzie do wysokości pewnej ustalonej kwoty bankomat nie łączy się z systemem centralnym, ale sam podejmuje decyzje o wypłacie gotówki klientowi - stosowane jest to jedynie przy kartach elektronicznych EMV.

W użyciu jest kilka rodzajów bankomatów:

• CD (Cash Dispenser) – służący tylko do wypłaty gotówki,
• ATM (Automated Teller Machine) – wielofunkcyjny bankomat, za pomocą którego możemy, oprócz pobierania gotówki, sprawdzić stan konta, prześledzić historię dokonanych operacji, dokonać przelewu, itp.,
• cash recycler - bankomat posiadający oprócz realizacji wypłat także możliwość pobierania gotówki od klienta,
• wpłatomat - urządzenie pozwalające na pobieranie gotówki od klienta i zdeponowanie jej wewnątrz.

Bankomaty są wyposażone w kasety nominałowe (od 2 do 4) oraz jedną zrzutową na banknoty nieodebrane przez klienta lub odrzucone przez mechanizm wypłacający przed ich wypłaceniem.

Największymi producentami bankomatów są firmy: NCR, Wincor Nixdorf, Diebold. Według szacunków ATM Industry Association, obecnie (2008) na świecie działa ponad 1,7 mln urządzeń tego typu.

W Polsce usługi bankomatowe zwykle są zlecane specjalizowanym firmom na zasadzie outsourcingu, tylko większe banki posiadają własną sieć bankomatów. Często także wewnętrzne umowy międzybankowe pozwalają na bezpłatne korzystanie z bankomatów należących do innego banku. Przykładami firm specjalizujących się w obsłudze bankomatów jest Euronet (wydzielona firma), Wincor Nixdorf (outsourcing pod marką danego banku), Diebold (własna marka Cash4You). Niedawno swoją sieć utworzyła firma Ecard, a także planowane jest rozpoczęcie podobnej działalności przez kasy SKOK.

[edytuj] Historia

Wynalazcą bankomatu był John Shepherd-Barron, a pierwsze urządzenie tego typu na świecie pojawiło się w oddziale Barclays Bank w Londynie 27 czerwca 1967 r. Jak po latach stwierdził w wywiadzie konstruktor, pomysł urządzenia podsunęła mu maszyna wydająca czekoladę. Barronowi udało się namówić szefa Barclays Bank, by poświęcił mu tylko 90 sekund swojego czasu, a to wystarczyło, by przekonać bankiera do pomysłu stworzenia bankomatu: "Jeśli potrafi pan zrobić urządzenie o jakim pan mówi, kupię je natychmiast" - miał on powiedzieć po krótkiej rozmowie.

Pierwsze bankomaty przyjmowały papierowe karty, kupowane uprzednio w banku. Po przeprowadzeniu transakcji urządzenie zatrzymywało taką kartę. Ponieważ Shepherd-Barron nie opatentował swojego wynalazku (wiązałoby się to bowiem z ujawnieniem systemu kodów), podobne urządzenia zaczęły pojawiać się w innych bankach i krajach. Pod koniec lat 60. XX w. na świecie było 781 bankomatów, z czego 595 w Wielkiej Brytanii. ^[1] W Polsce pierwszy bankomat pojawił się w drugiej połowie lat 80. w III oddziale Banku Polska Kasa Opieki SA w Warszawie (dziś Pekao SA).

[edytuj] Budowa bankomatu

Podstawowe elementy składowe to:

• moduł wypłacający
• bankomatowy czytnik kart płatniczych
• monitor
• klawiatura bankomatowa
• moduł szyfrujący (w obecnie produkowanych bankomatach zespolony z klawiaturą)
• komputer sterujący
• drukarka pokwitowań
• sejf (wg klasy zdefiniowanej w normie EN 1143-1)

Opcjonalnie w skład bankomatu mogą wchodzić:

• drukarka dziennika
• drukarka stanów kont
• moduł depozytu kopertowego
• moduł depozytu inteligentnego
• moduł wypłacający monety
• rejestrator obrazu i system kamer
• urządzenia telekomunikacyjne

Przypisy