Brązowa moneta Aretasa IV z inskrypcją - "Aretas Król Nabateńczyków . . . Rok . . . "

Aretas IV Philopatris był nabatejskim królem Petry od 9 p.n.e. do 40 n.e. Jest on uważany za jednego z najbardziej znanych królów Nabateny i dlatego jest czasem nazywany Aretasem Wielkim. Pod jego rządami Petra osiągnęła swój największy rozmiar. Był też teściem Heroda Antypasa i władcą Damaszku, gdy przebywał tam św. Paweł.

[edytuj] Panowanie Aretasa IV

Jego pełny tytuł, jaki widnieje na inskrypcjach, brzmiał "Aretas, Król Nabateńczyków, przyjaciel swego ludu." Jako najbardziej potężny sąsiad Judei, często brał udział w sprawach wewnętrznych tego kraju, i wpływał na kształtowanie losu jej władców. Choć nie miał szczególnie dobrych relacji z Rzymem – co odzwierciedla jego tytuł, "przyjaciel swego ludu", który znajduje się w bezpośredniej opozycji do powszechnie używanego φιλορώμαις ("przyjaciel ludu rzymskiego") i φιλόκαισαρ ("przyjaciel cesarza") - i chociaż dopiero po wielkich wahaniach August uznał go jako króla, wziął on udział w ekspedycji Warusa (tzw. Wojna Warusa) przeciwko Żydom zaraz po śmierci Heroda Wielkiego i przeznaczył znaczną część armii do dyspozycji rzymskim oficerom. Wydaje się jednak, że jego stosunki z Żydami, lub przynajmniej z panującą rodziną stały się później bardziej przyjazne, tak że nawet Herod Antypas poślubił jego córkę Phasaelis. Związek ten był pożyteczny politycznie, gdyż chronił Pereę, transjordańskie terytorium Antypasa, przed najazdami arabskich nomadów.

W stolicy Petrze, ówczesny teatr mógł pomieścić aż 85.000 widzów. Królestwo nabatejskie za Aretasa IV osiągneło największą ekspansję: na południu część północnej Hidżaz (powyżej Hegra), na zachodzie Półwysep Synaj i na północy Hauran.

Aretas IV zmarł około 40. Miał dwie żony, pierwsza nazywała się Huldu a druga Shaqilath. Jego następcą został najstarszy syn Malichus II. Będąc przez 49 lat królem Petry, Aretas był najdłużej znanym panującym władcą nabatejskim.

Pojawia się w powieści Lloyda C. Douglasa pt. Wielki Rybak.

[edytuj] Wojna z Herodem Antypasem

Herod Antypas żył w małżeństwie z córką Aretasa IV już od dłuższego czasu. Jednak gdy w 27 wpadł w zgubne zauroczenie do swojej szwagierki, Herodiady, postanowił ją przenieść do swojego domu a oddalić córkę Aretasa. Gdy jego żona dowiedziała się o tym (na królewskich dworach Herodów kwitło plotkarstwo), poprosiła męża aby wysłał ją do Macherontu (twierdzy leżącej na pograniczu terenów podległych Herodowi i Aretasowi) zanim zorientował by się, że już wie o wszystkim, nie zdradzając się zupełnie ze swymi zamiarami. Nic nie podejrzewający Antypas wysłał ją tam, a po przybyciu na miejsce (już wcześniej bowiem przekazała wiadomość o tym do Macherontu, który znajdował się na terenie podległym jej ojcu) zastała wszystko przygotowane do drogi do Arabii i w krótkim czasie dostała się do ojca, któremu opowiedziała o zamysłach Antypasa: to był początek ich wzajemnej wrogości zaostrzonej jeszcze sporem o granicę ziemi Gamalickiej.

Obaj ściągnęli wojsko i rozpoczęli wojnę prowadzoną przez podległych im dowódców. W bitwie stoczonej w zimie 36/37 n.e. Herod Antypas utracił całe wojsko, gdyż został zdradzony przez zbiegów, którzy wprawdzie pochodzili z tetrarchii Filipa, lecz służyli na żołdzie Heroda. Zostałby z pewnością obalony, gdyby nie ingerencja Rzymu: było to wbrew rzymskim interesom by pozwolić na rozszerzenie potęgi Aretasa. Cesarz Tyberiusz rozkazał Lucjuszowi Witeliuszowi, gubernatorowi Syrii, aby ukarał Aretasa za jego niezależne działania. Witeliusz miał wszcząć z nim wojnę i bądź żywego i spętanego do niego przyprowadzić, bądź przesłać mu głowę zabitego. Zabrawszy dwa ciężkozbrojne legiony i pewną liczbę przynależnych żołnierzy lekkozbrojnych oraz jeźdźców przysłanych przez sprzymierzonych z Rzymianami królów, ruszył ku Petrze i dotarł do Ptolemaidy. Dalej wojsku kazał maszerować przez równinę Jezraelu. Ze względu na śmierć cesarza (16 marca 37) Witeliusz odwołał z drogi wojsko i rozpuścił poszczególne oddziały na leże zimowe, przerywając tym samym akcję przeciwko Nabatejczykom.

Aretas IV zaś, gdy mu doniesiono o wyprawie wojsk Witeliusza, miał powiedzieć po zasięgnięciu wróżby z lotu ptaków, że armia Witeliusza nigdy do Petry nie dotrze, gdyż wkrótce umrze jeden z wodzów, albo ten, który nakazał rozpocząć wojnę, albo ten, który był wykonawcą jego rozkazu, albo wreszcie ten, przeciw któremu wojsko to ściągnięto.

[edytuj] Aretas w Nowym Testamencie

W 34 namiestnik Damaszku za Aretasa próbował schwytać Pawła Apostoła gdy ten zaczął zwiastować w synagogach Jezusa Chrystusa. Jako że Żydzi z Damaszku są wymienieni jako chcący zabić Pawła, jest bardzo prawdopodobne, że Aretas chciał dokonać próby pochwycenia Pawła na żądanie Żydów. Z tego wynika, że Żydzi musieli mieć wpływy w królestwie Nabatejskim; inaczej Nabatejczycy byliby ostrożniejsi, i unikali by zakłóceń z Pawłem, który miał obywatelstwo rzymskie.

W Damaszku namiestnik króla Aretasa rozkazał pilnować miasta Damasceńczyków, chcąc mnie pojmać. Ale przez okno spuszczono mnie w koszu przez mur i tak uszedłem rąk jego.^[1]

Jakiś czas spędził z uczniami w Damaszku i zaraz zaczął głosić w synagogach, że Jezus jest Synem Bożym. Wszyscy, którzy go słyszeli, mówili zdumieni: «Czy to nie ten sam, który w Jerozolimie prześladował wyznawców tego imienia i po to tu przybył, aby ich uwięzić i zaprowadzić do arcykapłana?» A Szaweł występował coraz odważniej, dowodząc, że Ten jest Mesjaszem, i szerzył zamieszanie wśród Żydów mieszkających w Damaszku. Po upływie dłuższego czasu Żydzi postanowili go zgładzić. Szaweł dowiedział się o ich zamiarach. A strzegli bram we dnie i w nocy, aby go zgładzić. Uczniowie więc spuścili go nocą w koszu na sznurze przez mur i wyprawili.^[2]

[edytuj] Przypisy

1. ↑ 2. List do Koryntian 11,32-33 – Biblia Tysiąclecia
2. ↑ Dzieje Apostolskie 9,20-25 – Biblia Tysiąclecia

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Źródła

• Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Księga osiemnasta, Rozdział V

[edytuj] Opracowania

• Jewish Encyclopedia: ARETAS
• Bosak P. C., Postacie Nowego Testamentu. Słownik-konkordacja, Poznań - Pelplin 1996, s. 56.
• Geza Vermes, Kto był kim w czasach Jezusa, Warszawa 2006, str. 49, ISBN 83-241-2481-0