Arcybiskup (gr. αρχή, arché - pierwszeństwo, gr. επίσκοπος, epískopos - nadzorca, biskup) – tytuł honorowy nadawany biskupom ważniejszych diecezji (archidiecezja), a także jako wyróżnienie samej osoby biskupa ("ad personam").

Pierwotnie arcybiskup był biskupem ważnego miasta, regionu, sprawując często pieczę duszpasterską nad całym krajem. Miał prawo przewodniczyć synodom podległych sobie biskupów, korygować ich prace, prowadzić wybory lub mianować i wyświęcać nowych biskupów w prowincji. W historii utworzyła się w ten sposób instytucja arcybiskupa metropolity. Godności arcybiskupie:

• Metropolita - biskup stojący na czele metropolii tj. stolicy prowincji kościelnej, obejmującej archidiecezję i diecezje (sufraganie), noszący paliusz
• Ordynariusz - biskup stojący na czele pojedyńczej archidiecezji
• Biskup sufragan - biskup stojący na czele określonej diecezji (sufraganii)
• Biskup tytularny - biskup stojący na czele nieistniejącej obecnie archidiecezji, pełniący najczęściej służbę w dyplomacji, w kurii rzymskiej lub wyróżniony (przez papieża) ad personam

Metropolitą prowincji rzymskiej jest papież. W Kościołach Wschodnich metropolici mają znacznie więcej władzy: wpływ na wybór biskupów, tworzenie diecezji i inne; zachowują więc część pierwotnej struktury metropolitalnej (zob. arcybiskup większy). Oprócz Kościoła Rzymskokatolickiego arcybiskupi istnieją także w Kościołach: Prawosławnym, Luterańskim Szwecji, Anglikańskim, czy w Kościele Starokatolickim Holandii.

[edytuj] Arcybiskupi polscy

1. Stanisław Gądecki – arcybiskup metropolita poznański, wiceprzewodniczący KEP
2. Sławoj Leszek Głódź – arcybiskup metropolita gdański
3. Tadeusz Gocłowski – arcybiskup senior gdański
4. Marian Gołębiewski – arcybiskup metropolita wrocławski
5. Henryk Hoser - arcybiskup ordynariusz warszawsko-praski
6. Zygmunt Kamiński – arcybiskup metropolita szczecińsko-kamieński
7. Józef Kowalczyk – arcybiskup tytularny Heraklei, nuncjusz apostolski w Polsce
8. Jan Martyniak – arcybiskup metropolita przemysko-warszawski (archieparchia)
9. Józef Michalik – arcybiskup metropolita przemyski, przewodniczący KEP
10. Henryk Muszyński – arcybiskup metropolita gnieźnieński
11. Alfons Nossol – arcybiskup ordynariusz opolski
12. Stanisław Nowak – arcybiskup metropolita częstochowski
13. Kazimierz Nycz – arcybiskup metropolita warszawski
14. Edward Ozorowski – arcybiskup metropolita białostocki
15. Juliusz Paetz – arcybiskup senior poznański
16. Edmund Michał Piszcz – arcybiskup senior warmiński
17. Marian Przykucki – arcybiskup senior szczecińsko-kamieński
18. Bolesław Pylak – arcybiskup senior lubelski
19. Stanisław Szymecki – arcybiskup senior białostocki
20. Ignacy Tokarczuk – arcybiskup senior przemyski
21. Szczepan Wesoły – arcybiskup tytularny Dragona
22. Stanisław Wojciech Wielgus – arcybiskup senior warszawski
23. Wojciech Ziemba – arcybiskup metropolita warmiński
24. Damian Zimoń – arcybiskup metropolita katowicki
25. Władysław Ziółek – arcybiskup metropolita łódzki
26. Józef Mirosław Życiński – arcybiskup metropolita lubelski
27. Stanisław Dziwisz - arcybiskup metropolita krakowski

[edytuj] Zobacz też

• Biskup
• Kardynał
• Prymas