Archiwum kościelne – w niektórych Kościołach instytucja powołana do gromadzenia, konserwacji i udostępniania archiwaliów wytworzonych przez instytucje własne.

Jakkolwiek co do zasady dokumenty kościelne przechowywane są w samych parafiach bądź archiwach kościelnych (starsze i cenniejsze oraz duplikaty), to niektóre z nich z różnych przyczyn trafiły do archiwów państwowych i tam są przechowywane.

[edytuj] Kościół rzymskokatolicki

[edytuj] Archiwalia

Do archiwaliów kościelnych należą właściwe administracyjnie:

• akta ogólne (księgi biskupie, kapitulne, kolegiackie);
• księgi czynszownicze i podatkowe;
• księgi i akta parafialne (w tym metrykalne i konsystorskie);
• księgi i akta zakonne (klasztorne);
• schematyzmy

i inne.

[edytuj] Struktura archiwów

W Kościele rzymskokatolickim w Polsce istnieje kilkanaście archiwów archidiecezjalnych, diecezjalnych bądź metropolitalnych, które tylko w podstawowym zakresie pokrywają się z podziałem terytorialnym Kościoła:

• Archiwum Archidiecezjalne w Białymstoku [1]
• Archiwum Archidiecezji Częstochowskiej
• Archiwum Diecezjalne w Drohiczynie [2]
• Archiwum Diecezji Elbląskiej [3]
• Archiwum Ełckiej Kurii Diecezjalnej [4]
• Archiwum Archidiecezjalne w Gdańsku [5]
• Archiwum Kurii Diecezjalnej w Gliwicach
• Archiwum Archidiecezjalne w Gnieźnie [6]
• Archiwum Archidiecezjalne w Katowicach [7]
• Archiwum Diecezjalne w Kielcach [8]
• Archiwum Diecezji Koszalińsko-Kołobrzeskiej
• Archiwum Kurii Metropolitalnej w Krakowie [9]
  • Archiwum Arcybiskupa Eugeniusza Baziaka
• Archiwum Archidiecezjalne w Lublinie
• Archiwum Diecezjalne w Łomży [10]
• Archiwum Archidiecezjalne w Łodzi [11]
• Archiwum Diecezjalne w Opolu (?)
• Archiwum Diecezjalne w Pelplinie [12]
• Archiwum Diecezjalne Płockie (?)
• Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu [13]
• Archiwum Archidiecezjalne w Przemyślu
• Archiwum Diecezjalne w Sandomierzu
• Archiwum Diecezji Siedleckiej [14]
• Archiwum Diecezjalne w Tarnowie [15]
• Archiwum Akt Dawnych Diecezji Toruńskiej
• Archiwa Archidiecezjalne Warszawskie oraz Archiwum Kurii Metropolitalnej Warszawskiej [16]
• Archiwum Diecezjalne we Włocławku [17]
• Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu [18]
• Archiwum Diecezji Zamojsko-Lubaczowskiej [19]
• Archiwum Diecezjalne w Zielonej Górze [20]

Charakter archiwum mają również niektóre biblioteki kościelne. Czasem zbiór akt parafialnych w danej kancelarii parafialnej również nazywany jest archiwum kościelnym.

Stolica Apostolska prowadzi własne Tajne Archiwa Watykanu.

[edytuj] Mormoni

Szczególnego rodzaju archiwum, biblioteką i czytelnią mikrofilmów ksiąg metrykalnych są centra historii rodziny, zakładane przez Kościół Jezusa Chrystusa Świętych w Dniach Ostatnich w wielu krajach na świecie. Siedziba Biblioteki Historii Rodziny mieści się w Salt Lake City (USA). Od 2005 r. centrum takie działa również w Warszawie [21].