Aragonia Aragón
Herb Aragonii Flaga Aragonii
Hymn: Hymn Aragonii
Stolica	Saragossa
Powierzchnia • razem • proc. Hiszpanii	4. miejsce 47 719 km² 9,4%
Populacja (2006) • liczba ludności • gęstość • proc. Hiszpanii	11. miejsce 1 269 027 26,59 os./km² 2,9%
Język urzędowy	hiszpański
Etnonim	Aragończycy
Autonomia od	16 sierpnia 1982
Reprezentacja w parlamencie • Kongres • Senat	13 12
Prezydent	Marcelino Iglesias (od 2003) (PSOE)
Strona internetowa

Aragonia (hiszp. i arag. Aragón, kat. Aragó) – wspólnota autonomiczna i region historyczny w północno-wschodniej Hiszpanii. Region historyczny Aragonii obejmuje środkową część biegu Ebro. Pełna nazwa hiszpańska brzmi "Comunidad Autónoma de Aragón".

Aragonia graniczy na północy z Francją, na wschodzie z Katalonią, na południu z Walencją, a na zachodzie z Kastylią-La Manchą, Kastylią-León, La Rioja i Nawarrą. Składa się z trzech prowincji – Saragossa, Huesca i Teruel oraz 33 comarcas (powiaty). Region jest górzysty, przecięty rzeką Ebro.

Królestwo Aragonii wraz z Hrabstwem Barcelony (Katalonia), Królestwem Walencji i Królestwem Majorki tworzyło historyczną Koronę Aragonii. Od 1978 jest wspólnotą autonomiczną Hiszpanii. Stolicą Aragonii jest Saragossa. 23 kwietnia obchodzone jest dzień Świętego Jerzego (San Jorge), będący dniem Aragonii.

Od 2 sierpnia 1999 prezydentem wspólnoty autonomicznej Aragonii jest Marcelino Iglesias Ricou.

Spis treści 1 Demografia 2 Historia 3 Język 4 Zobacz też

[edytuj] Demografia

Ludność stolic prowincji:

• Saragossa - 647.373 mieszkańców
• Huesca - 48.530 mieszkańców
• Teruel - 33.238 mieszkańców

Inne miejscowości:

• Calatayud - 20.263 mieszkańców
• Ejea de los Caballeros - 16.941 mieszkańców
• Monzón - 15.806 mieszkańców
• Barbastro - 15.778 mieszkańców
• Alcañiz - 15.130 mieszkańców
• Utebo - 14.037 mieszkańców
• Fraga - 13.284 mieszkańców
• Jaca - 12.553 mieszkańców
• Tarazona - 10.875 mieszkańców
• Sabiñánigo - 9.023 mieszkańców
• Binéfar - 8.890 mieszkańców
• Caspe - 8.206 mieszkańców
• Ateca - 2.000 mieszkańców

Źródło INE (Instituto Nacional de Estadística), z 1 stycznia 2005.

Zgodnie ze spisem z 1991 Aragonię zamieszkiwało 1 178 000 osób, co stanowiło 2,95% całkowitej ludności Hiszpanii. Gęstość zaludnienia wynosiła 25,2 os./km².

W 2005 liczba ludności wzrosła do 1 269 027 osób.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnym artykule: Królestwo Aragonii.

W starożytności ziemie późniejszej Aragonii wchodziły w skład rzymskiej prowincji Hispania Tarraconensis. Od V wieku opanowana została przez Wizygotów.
Królestwo Aragonii powstało w 1135 gdy hrabia Barcelony Ramon Berenguer IV poślubił Petronelę Aragońską. Aragonia rozpoczęła ekspansję na południe, aby wyprzeć Maurów z Hiszpanii. Na skutek tej ekspansji zajęła Baleary i Walencję. W XIV wieku Francja wypiera Katalończyków z Prowansji, zmuszając ich do ekspansji w basenie Morza Śródziemnego. W 1412 bezpotomnie umiera ostatni Kataloński król Barcelony, a na tron wstępuje Ferdynand I. W 1479 Aragonia tworzy z Kastylią królestwo Hiszpanii. Podczas wojny Francusko-Hiszpańskiej 1808-1809 w Aragonii miały miejsce zacięte walki w obronie Saragossy.

[edytuj] Język

W Aragonii mówi się głównie w języku kastylijskim, będącym językiem oficjalnym. W niektórych miejscach używa się także aragońskiego i zachodniego katalońskiego:

• Język kastylijski jest językiem oficjalnym i mówionym na całym terytorium aragońskim, posiada on pewną odmienność dialektyczną, która wynika z kontaktu z językiem aragońskim, dominującym na tym obszarze do XV wieku, od kiedy to zaczęła się dominacja kastylijskiego.
• Język aragoński jest mówiony w małych miejscowościach prowincji Huesca, pewne jego ślady pozostały w języku mówionym w prowincjach Zaragoza i Teruel, a także poza Aragonią w La Rioja i Nawarra.
• Język kataloński jest mówiony w niektórych powiatach wschodniej części Aragonii, które tworzą tzw. "Franję" (Franja de Levante).

[edytuj] Zobacz też

• Królestwo Aragonii
• władcy Aragonii