Apostrofa – (gr. apostrophé) bezpośredni, patetyczny zwrot do osoby, bardzo często do bóstwa, personifikowanie idei lub przedmiotu, występujący najczęściej w przemówieniu lub uroczystym utworze poetyckim, np. odzie, a kreujący postać fikcyjnego adresata, zazwyczaj wyraziście odmiennego od rzeczywistego. Zaliczana do figur retorycznych oraz muzycznych figur retorycznych.

Przykłady

• "Litwo, Ojczyzno moja" (Adam Mickiewicz)
• "Czego chcesz od nas, Panie, za twe hojne dary?". (Jan Kochanowski)
• "Bogurodzica dziewica, Bogiem sławienna Maryja". ("Bogurodzica").
• "Wojenko, wojenko, cóżeś ty za pani". (Anonimowa piosenka z lat 1914-1918 śpiewana przez żołnierzy Legionów Polskich).
• "Szlachetne zdrowie, nikt sie nie dowie, jako smakujesz, aż się zepsujesz..."(Jan Kochanowski)
• "Smutno mi Boże". (Juliusz Słowacki)