Adenozynotrifosforan
| Adenozynotrifosforan | |||||
|
|||||
 |
|||||
| Ogólne informacje | |||||
| Inne nazwy | ATP | ||||
| Wzór sumaryczny | C10H16N5O13P3 | ||||
| Inne wzory | C10H8N4O2NH2(OH)2(PO3H)3H | ||||
| SMILES | Nc1ncnc2[n](cnc12)[C@@H]3O[C@H] (COP([O-])(=O)OP([O-])(=O)OP([O-])([O-]) =O)C(O)C3O |
||||
| Masa molowa | 507,181 g/mol | ||||
| Identyfikacja | |||||
| Numer CAS | 56-65-5 | ||||
| PubChem | |||||
| Podobne związki | |||||
| Podobne związki | ADP AMP, GDP, GMP, GTP |
||||
Adenozynotrifosforan, ATP – jeden z nukleotydów w komórce, pełniący funkcję uniwersalnego akumulatora i przenośnika energii.
Spis treści |
[edytuj] Funkcje ATP
Jeden z wielu w organizmie związków, z którego czerpie on energię do życia i jego przejawów. Wszystkie procesy energetyczne służą, w końcowym rozrachunku, do tworzenia ATP lub jego redukcji. Związek ten nie jest magazynowany, tylko tworzony na bieżąco.
Ostatnie badania wskazują na funkcje puryn adeninowych pojawiających się w przestrzeni ektocelularnej jako zewnątrzkomórkowych cząsteczek sygnalizacyjnych aktywujących receptory purynowe. I tak np. ADP pojawiający się na skutek uszkodzenia jest sygnałem przerwania ciągłości naczyń krwionośnych.
ATP natomiast bierze udział w regulacji ciśnienia krwi oddziałując na receptory P2OOO oraz P2Ysa. Efekt działania adenozynotrójfosforanu zależny jest od umiejscowienia tych receptorów. Głównymi mechanizmami uwalniania e-puryn jest egzocytoza oraz transport przez transbłonowe transportery i białka transportujące.
[edytuj] Historia
ATP odkrył w 1939 roku niemiecki chemik Karl Lohmann. Jego funkcję cząsteczki przenoszącej energię w komórce wykazał Fritz Lipmann za co został w 1953 r. uhonorowany nagrodą Nobla. Pierwszą syntezę ATP in vitro przeprowadził w 1948 r. Alexander Todd, co przyniosło temu uczonemu nagrodę Nobla z chemii w 1957 r. Kolejne nagrody Nobla związane bezpośrednio z ATP otrzymali: Peter D. Mitchell (1978) za powiązanie gradientu stężeń jonów wodorowych z syntezą ATP, Paul D. Boyer i John E. Walker (1997) za zbadanie mechanizmu działania syntazy ATP oraz w tym samym roku Jens C. Skou za badania nad pompą sodowo-potasową zależną od ATP.
[edytuj] Właściwości chemiczne
Cząsteczka ATP jest nukleotydem składającym się z zasady azotowej – adeniny połączonej wiązaniem N-glikozydowym z cząsteczką cukru – rybozy i trzech reszt fosforanowych połączonych ze sobą dwoma wiązaniami bezwodnikowymi. Reszty fosforanowe są oznaczane w ogólnie przyjętej notacji greckimi literami α, β i γ.
Źródłem energii w większości procesów biochemicznych przebiegających z udziałem ATP jest hydroliza wiązania bezwodnikowego pomiędzy resztami β i γ zgodnie z równaniem reakcji:
-
- ATP + H2O → ADP + Pi
W wyniku tego procesu powstaje cząsteczka ADP oraz anion fosforanowy (Pi).
Rzadziej dochodzi do rozpadu ATP na AMP i pirofosforanu w wyniku hydrolizy wiązania bezwodnikowego pomiędzy resztami α i β:
-
- ATP + H2O → AMP +PPi
Wydziela się przy tym więcej energii niż przy dwóch rozpadach ATP do ADP.
Występowanie rybozy (brak deoksyrybozy) w tak ważnej dla procesów życiowych cząsteczce jest uważane za relikt świata RNA.
