9 Dywizja Piechoty^[1] (9 DP) – wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Spis treści 1 Formowanie 2 Dywizja w kampanii wrześniowej 2.1 Walki dywizji 2.2 Ordre de Bataille i obsada personalna 3 Obsada personalna dowództwa dywizji 4 Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej 5 Bibliografia 6 Przypisy

[edytuj] Formowanie

Dywizję sformowano 12 czerwca 1919 na froncie poleskim, w składzie:

• 15 Pułk Piechoty
• 22 Pułk Piechoty
• 34 Pułk Piechoty
• 35 Pułk Piechoty

W okresie międzywojennym dowództwo i sztab 9 DP stacjonowało w Siedlcach.

[edytuj] Dywizja w kampanii wrześniowej

[edytuj] Walki dywizji

9 Dywizja Piechoty pod dowództwem płk. dypl. Józefa Werobeja – wchodząca w skład Armii "Pomorze" – obsadzała blisko 70-kilometrowy odcinek obrony pod Pruszczem i Gostycynem. Już od rana 1 września 1939 r. stała się obiektem ataków trzech dywizji niemieckich: 2 DPZmot., 3 Dpanc. i 32 DP. Na północny odcinek pasa obrony 9 DP broniony przez zgrupowanie 35 pp uderzyła 2 DPZmot. W rejonie Kamienia próbowała przeciwstawić się jej kawaleria dywizyjna 9 DP, lecz pod silnym ogniem wroga uległa rozproszeniu. 35 pp odparł w ciągu dnia wszystkie ataki. W późnych godzinach wieczornych dowódca 35 pp dostał telefoniczny rozkaz opuszczenia dotychczas bronionych pozycji i przejścia na linię Jezior Cekcyńskich w celu zorganizowania tam obrony do godzin rannych 2 września. Natomiast 22 pp przez cały dzień zatrzymywał niemiecką 32 DP nad Brdą. W nocy na i w ciągu 2 IX pododdziały 9 DP wycofały się za Brdę i o świcie skoncentrowały pod Bysławkiem. 22 pp został przekazany do 15 DP i wszedł w skład sił broniących przedmoście Bydgoszczy. Pozostała część dywizji otrzymała rozkaz natarcia wraz z 27 DP na niemieckie kolumny pancerne zmierzające w kierunku rzeki Brdy. Podoodziały 27 DP nie przybyły jednak na czas na miejsce koncentracji. 2 września dowództwo Armii "Pomorze" uzyskało na krótko połączenie telefoniczne z GO "Czersk". Tą drogą gen. Władysław Bortnowski przekazał dowódcy 27 DP rozkaz, w którym domagał się zorganizowania jednoczesnego natarcia 9 i 27 DP oraz GO "Czersk" w celu zniszczenia nieprzyjaciela, który po przełamaniu obrony polskiej na Brdzie wdarł się do lasów w rejonie Świekatowa. Natarcie miało być wsparte przez jednoczesne uderzenie polskich oddziałów z przedmościa Bydgoszczy, a rozpocząć się miało rano 3 września. Plan wspólnego uderzenia przewidywał natarcie: 9 DP z rejonu Bysławka wzdłuż wschodniego brzegu Brdy na południe; 27 DP - z lasów położonych na południowy zachód od Błądzimia w kierunku południowo-zachodnim; GO "Czersk" - z rejonu Błądzimia i Bramki na lasy koło Świekatowa (grupa ta osłaniać miała jednocześnie lewe skrzydło uderzającego zgrupowania). Nie doszło jednak do współdziałania 9 DP z 27 DP. Ta ostatnia uzgodniła jedynie wspólne działanie z GO "Czersk". Natarcie 27 DP nie przyniosło sukcesu; prowadzone na dwóch oddzielnych kierunkach, siłami wprowadzanymi do walki częściami i atakowane z powietrza, zostało zatrzymane przez niemiecką 3 DPanc. Niepowodzeniem zakończyło się również natarcie 9 DP. Prowadzono je na dwóch oddzielnych kierunkach i dywizji groziło okrążenie. Dowódca 9 DP zdecydował więc oderwać się od nieprzyjaciela i maszerować w kierunku wschodnim przez Błądzim do Bramki; liczył, że będzie wycofywać się śladem 27 DP w kierunku na Bydgoszcz. 3 IX pododdziały dywizji ześrodkowały się wraz z innymi otoczonymi jednostkami pod Franciszkowem, Krupocinem i Bramką. Na polskie wojska Niemcy rzucili własne lotnictwo. Nie mając środków obrony przed atakiem z powietrza, 9 DP poszła w rozsypkę. Żołnierze małymi grupami próbowali wyrwać się z niemieckiego okrążenia. Jedynie 35 pp pozostał zwartą jednostką i po poniesieniu dużych strat udało mu się 5 września przebić poza kocioł.

[edytuj] Ordre de Bataille i obsada personalna

• Kwatera Główna
  • Dowództwo
  • Sztab
• 22 Pułk Piechoty
• 34 Pułk Piechoty
• 35 Pułk Piechoty – d-ca ppłk Jan Maliszewski
• 9 Pułk Artylerii Lekkiej
• 9 Dywizjon Artylerii Ciężkiej
• 9 Batalion Saperów
• 9 Bateria Motorowa Artylerii Przeciwlotniczej
• kompania telefoniczna
• pluton łączności
• pluton radio
• drużyna parku łączności
• Szwadron Kawalerii Dywizyjnej - rtm. Władysław Czach
• 91 samodzielna kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej
• służby
• Batalion ON "Koronowo"

[edytuj] Obsada personalna dowództwa dywizji

dowódcy dywizji:

• gen. ppor. Antoni Listowski VI-VIII.1919
• gen. ppor. Władysław Sikorski VIII.1919-VII.1920
• płk piech. Aleksander Narbut-Łuczyński VII-VIII.1920
• gen. bryg. Mieczysław Ryś-Trojanowski IX.1920-VIII.1926
• gen. bryg. Franciszek Sikorski VIII.1926-II.1932
• gen. bryg. Wilhelm Orlik-Rückemann II.1932-X.1938
• płk dypl. Józef Werobej X.1938-IX.1939

dowódcy piechoty dywizyjnej:

• płk piech. Franciszek Sikorski 1922-VIII.1926 ( → dowódca 9 DP)
• płk piech. Henryk Krok-Paszkowski VIII.1926-18.II.1928 ( → dowódca OWar. "Wilno")
• płk dypl. Stanisław Świtalski do XII.1934 ( → pomocnik dowódcy Okręgu Korpusu Nr VII)
• płk dypl. Leopold Endel-Ragis XII.1934-III.1939 ( → dowódca 22 DPG)

szefowie sztabu:

• mjr SG Antoni Staich od 1.X.1925

[edytuj] Odtworzenie dywizji w ramach Armii Krajowej

W wyniku przeprowadzania akcji odtwarzania przedwojennych jednostek wojskowych została utworzona 9 Podlaska Dywizja Piechoty AK w składzie 34 pp i 35 pp pod dowództwem gen. Ludwika Bittnera ps. "Halka" (Okręg Lublin AK).

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

p • d • e Piechota II RP Centrum Wyszkolenia Piechoty • Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych • Szkoła Podchorążych Piechoty Dywizje piechoty 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21G • 22G • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 1 DLB • 2 DLB • 1 DSP • 4 DSP • 5 DSP • DOchotn. Rezerwowe dywizje piechoty 33 • 35 • 36 • 38 • 39 • 41 • 44 • 45 • 48 • 50 • 55 • 60 Brygady piechoty I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVI • XVII • XVIII • XIX • XX • XXI • XXII • XXIII • XXIV • XXV • XXVI • XXVII • XXVIII • XXIX • XXX • XXXI • XXXII • XXXIII • XXXIV • XXXV • XXXVI • XXXVII • XXXVIII • XXXIX • XL • I BRez. • VII BRez. • BSyb. Pułki piechoty 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 31 • 32 • 33 • 34 • 35 • 36 • 37 • 38 • 39 • 40 • 41 • 42 • 43 • 44 • 45 • 46 • 47 • 48 • 49 • 50 • 51 • 52 • 53 • 54 • 55 • 56 • 57 • 58 • 59 • 60 • 61 • 62 • 63 • 64 • 65 • 66 • 67 • 68 • 69 • 70 • 71 • 72 • 73 • 74 • 75 • 76 • 77 • 78 • 79 • 80 • 81 • 82 • 83 • 84 • 85 • 86 • 1 psph • 2 psph • 3 psph • 4 psph • 5 psph • 6 psph • 1 mps • 2 mps Rezerwowe pułki piechoty 93 • 94 • 95 • 96 • 97 • 98 • 114 • 115 • 116 • 133 • 134 • 135 • 144 • 145 • 146 • 154 • 155 • 156 • 159 • 163 • 164 • 165 • 178 • 179 • 180 • 182 • 183 • 184 • 201 • 202 • 203 • 204 • 205 • 206 • 207 • 208 • 209 • 210 • 216 Bataliony piechoty bstoł. • 1 bs • 2 bs • 3 bs • b.ckm t. A • b. ckm t. B • 1 b.ckm • 2 b.ckm • bmor. • 1 mbs • 2 mbs

p • d • e Polska broń strzelecka do 1939 Indywidualna broń strzelecka Vis wz. 35 • pm Mors • kbk wz. 29 • kbsp wz. 38M Zespołowa broń strzelecka rkm Browning wz. 1928 • ckm wz. 1930 • kb ppanc wz. 1935 • wkm wz. 1938 FK • granatnik wz. 1936 Granaty ręczne Granat obronny wz. 1933 • Granat zaczepny wz. 1924