4 Dywizja Piechoty^[1] (4 DP) - wielka jednostka piechoty Wojska Polskiego II RP.

Dowództwo 4 DP i jej oddziały stacjonowały we Włocławku, Toruniu i Brodnicy.

Spis treści 1 Formowanie 2 Skład 3 Ordre de Bataille dywizji w wojnie obronnej 1939 4 Walki dywizji w 1939 5 Obsada personalna dowództwa dywizji 6 Przypisy 7 Bibliografia 8 Zobacz też

[edytuj] Formowanie

Dywizję sformowano 16 kwietnia 1919 na froncie w Galicji. Początkowo występowała w składzie trzech pułków. Po zmianie koncepcji organizacyjnej całości piechoty Wojska Polskiego uzupełniono ją czwartym pułkiem.

[edytuj] Skład

• 14 pułk piechoty
• 18 pułk piechoty
• 37 pułk piechoty
• 10 pułk piechoty

[edytuj] Ordre de Bataille dywizji w wojnie obronnej 1939

• Kwatera Główna 4 DP
  • dowódca dywizji
    • płk dypl. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski 1-4.IX i 12-13.IX
    • płk dypl. Mieczysław Rawicz-Mysłowski 4-12.IX (zm. 12.09 Głowno),
    • płk Józef Werobej 13-18.IX (19.IX dostał się do niewoli)
    • gen. bryg. Mikołaj Bołtuć 19-21.IX (zm. 21/22.09.1939 bitwa pod Łomiankami Górnymi),
  • dowódca piechoty dywizyjnej - płk dypl. Mieczysław Rawicz-Namysłowski (zm. 12.09 Głowno),
  • dowódca artylerii dywizyjnej - płk dypl. Andrzej Ludwik Czerwiński
  • dowódca saperów - mjr Teofil Boniecki
  • szef sztabu:
    • kpt. dypl. Łado Macharadze do 12.IX (zm. 12.09 Głowno).
    • kpt. dypl. Stefan Pękalski od 13.IX
    • dowódca łączności - mjr Jan Stanisław Hammer
    • kwatermistrz - rtm. dypl. Sławomir Zarzycki
      • dowódca taborów - kpt. Tadeusz Smuszowicz
      • komendant Kwatery Głównej
• 14 Pułk Piechoty Ziemi Kujawskiej „Żbików”
  • dowódca pułku - ppłk dypl. Włodzimierz Brayczewski do 11.IX
  • dowódca pułku - ppłk Bohdan Stanisław Sołtys 11-12.IX (zm. 12.09 Władysławowo),
  • dowódca pułku - mjr Jan Łobza od 13.IX
  • I batalion - mjr Piotr Kunda
  • II batalion - mjr Jan Łoboza
  • III batalion - mjr Józef Rodzeń
• 63 Toruński Pułk Piechoty
  • dowódca pułku - ppłk dypl. Władysław Winiarski (zachorował w trakcie mobilizacji)
  • dowódca pułku - ppłk Stefan Kaczmarczyk
  • I batalion - ?
  • II batalion - ?
  • III batalion - mjr Jan J. Nawrat
• 67 Pułk Piechoty Wielkopolskiej
  • dowódca pułku - ppłk dypl. Karol Kumaniecki
  • I zastępca dowódcy pułku - ppłk Bohdan Stanisław Sołtys
  • I batalion -
  • II batalion -
  • III batalion - mjr Marian Tyborowski
• 4 Kujawski Pułk Artylerii Lekkiej
  • dowódca pułku - ppłk Józef Pyrek
  • I dywizjon (armat) -
  • II dywizjon (haubic) - mjr Kazimierz Falewicz
  • III dywizjon (haubic) - mjr Michał M. Szczepański
• 4 Dywizjon Artylerii Ciężkiej - mjr Stefan Stachowski (zm. 20.09 Laski),
• 4 Batalion Saperów - mjr Teofil Boniecki
• 4 bateria artylerii przeciwlotniczej motorowa - kpt. Leon Furmanowicz
• szwadron kawalerii dywizyjnej – mjr Franciszek Józef Cymerman
• 81 kompania karabinów maszynowych i broni towarzyszącej - kpt. Leon Wyczółkowski
• 81 kompania kolarzy - por. Ludwik Edward Czarnecki
• 4 kompania telefoniczna - kpt. Józef Edward Piotrowicz
• pluton radio (2 radiostacji N-1 lub 2 RKD)
• pluton łączności Kwatery Głównej
• drużyna parku łączności
• samodzielny patrol meteorologiczny nr 4
• pluton pieszy żandarmerii nr 4 - ppor. rez. Herbert Wojciech Wruck
• kompania asystencyjna nr 181
• kompania gospodarcza
• poczta polowa Nr 16
• pluton parkowy uzbrojenia nr 801
• park intendentury typu I nr 801
• kompania sanitarna nr 801 - mjr dr Henryk Stanisław Hyrczakowski
• szpital polowy nr 801 - mjr dr Antoni Leon Kowalski
• polowa pracownia dentystyczna nr 801
• polowa kolumna dezynfekcyjno-kąpielowa nr 801
• polowa pracownia bakteriologiczno-chemiczna nr 801
• zespół przeciwgazowy nr 801
• kolumna taborowa parokonna nr 801
• kolumna taborowa parokonna nr 802
• kolumna taborowa parokonna nr 803
• kolumna taborowa parokonna nr 804
• warsztat taborowy parokonny nr 801
• pluton taborowy nr 4
• Sąd Polowy 4 DP

Jednostki włączone w skład dywizji na czas wojny:

• Batalion ON "Brodnica" - mjr Adam Fleszar(mjr Jakub Wojnarowski od 11 IX)
• kompania ON "Grążawy"

[edytuj] Walki dywizji w 1939

Zgodnie z polskim planem obronnym 4 Dywizja Piechoty pod dowództwem płk. dypl. Tadeusza Lubicz-Niezabitowskiego weszła w skład Grupy Operacyjnej "Wschód" w składzie Armii "Pomorze" gen. Władysława Bortnowskiego. Jej zadaniem była osłona kierunku na Toruń. Wraz z 16 Dywizją Piechoty i Oddziałem Wydzielonym "Jabłonowo" zajęła pozycje na linii Grudziądz-Brodnica.

1 września dywizja była słabo atakowana przez niemiecki XXI Korpus. W związku z tragiczną sytuacją 16 DP miała większością swoich sił wesprzeć jej obronę wzdłuż rzeki Osy. W nocy zaatakowała i odepchnęła Niemców do miejscowości Orle i Słup, ale za rzekę nie zdołała ich odrzucić. 3 września toczyła uporczywe walki. Po południu rozpoczęła odwrót znad jezior Mełna i Gruty. 14 pp w rejonie Mełna został zaatakowany przez niemieckie lotnictwo i rozbity. Rozpoczął bezładny odwrót do Radzynia. Bojąc się o resztę oddziałów, dowódca dywizji wydał rozkaz do ogólnego odwrotu. Po tej decyzji stracił możliwość dowodzenia pułkami. Jego miejsce zajął płk dypl. Mieczysław Rawicz-Mysłowski.

W nocy z 6 na 7 września dywizja wycofała się wzdłuż Wisły do Włocławka. Następnie weszła w skład GO gen. Mikołaja Bołtucia jako odwód Armii "Poznań" w czasie bitwy nad Bzurą. Do walki została wprowadzona 11 września i miała nacierać na Głowno. Gdy rano czołowe oddziały przekroczyły Bzurę pod Sobotą i Orłowem, okazało się, że na drugim brzegu są już Niemcy. Po zaciętej walce wyrzuciła ich z Bielaw. Z Walewic i Rulic wyparła ich dopiero po wprowadzeniu odwodów, które zaatakowały skrzydła przeciwnika.

12 września do wieczora dywizja odpoczywała. 14 września w ramach natarcia Armii "Pomorze", atakowała w rejonie Łowicza pozycje niemieckich 10 i 24 DP. 18 września dywizja dotarła do rejonu koncentracji w Budach Starych, skąd przeprawiać się miała przez Bzurę.

[edytuj] Obsada personalna dowództwa dywizji

dowódcy dywizji:

• gen. bryg. Franciszek Aleksandrowicz 1919
• gen. bryg. Leonard Skierski 1919-1920
• płk Stanisław Zygmunt Kaliszek 1920
• płk Marian Jasiński 1920
• płk dr Ferdynand Zarzycki 1920
• płk dypl. Włodzimierz Ostoja-Zagórski 1920
• gen. bryg. Mikołaj Bołtuć 1936-1939
• płk dypl. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski 1939
• płk dypl. Mieczysław Rawicz-Mysłowski 1939
• płk Józef Werobej 1939
• gen. bryg. Mikołaj Bołtuć 1939

dowódcy piechoty dywizyjnej:

• płk SG Stanisław Sołłohub-Dowoyno X.1924-III.1927 → dowódca 12 DP
• płk piech. Bolesław Jatelnicki-Jacyna od III.1927
• płk dypl. Mieczysław Rawicz-Mysłowski do 3.IX.1939
• płk dypl. Tadeusz Lubicz-Niezabitowski od 3.IX.1939

szefowie sztabu:

• ppłk SG Leopold Stanisław Müller -1924-
• mjr SG Alojzy Horak II.1926-1928
• kpt. dypl. Włodzimierz Macharadze

Przypisy

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Zobacz też

• II wojna światowa
• dywizje polskie
• generałowie polscy
• historia Wojska Polskiego

p • d • e Piechota II RP Centrum Wyszkolenia Piechoty • Departament Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych • Szkoła Podchorążych Piechoty Dywizje piechoty 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21G • 22G • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 1 DLB • 2 DLB • 1 DSP • 4 DSP • 5 DSP • DOchotn. Rezerwowe dywizje piechoty 33 • 35 • 36 • 38 • 39 • 41 • 44 • 45 • 48 • 50 • 55 • 60 Brygady piechoty I • II • III • IV • V • VI • VII • VIII • IX • X • XI • XII • XIII • XIV • XV • XVI • XVII • XVIII • XIX • XX • XXI • XXII • XXIII • XXIV • XXV • XXVI • XXVII • XXVIII • XXIX • XXX • XXXI • XXXII • XXXIII • XXXIV • XXXV • XXXVI • XXXVII • XXXVIII • XXXIX • XL • I BRez. • VII BRez. • BSyb. Pułki piechoty 1 • 2 • 3 • 4 • 5 • 6 • 7 • 8 • 9 • 10 • 11 • 12 • 13 • 14 • 15 • 16 • 17 • 18 • 19 • 20 • 21 • 22 • 23 • 24 • 25 • 26 • 27 • 28 • 29 • 30 • 31 • 32 • 33 • 34 • 35 • 36 • 37 • 38 • 39 • 40 • 41 • 42 • 43 • 44 • 45 • 46 • 47 • 48 • 49 • 50 • 51 • 52 • 53 • 54 • 55 • 56 • 57 • 58 • 59 • 60 • 61 • 62 • 63 • 64 • 65 • 66 • 67 • 68 • 69 • 70 • 71 • 72 • 73 • 74 • 75 • 76 • 77 • 78 • 79 • 80 • 81 • 82 • 83 • 84 • 85 • 86 • 1 psph • 2 psph • 3 psph • 4 psph • 5 psph • 6 psph • 1 mps • 2 mps Rezerwowe pułki piechoty 93 • 94 • 95 • 96 • 97 • 98 • 114 • 115 • 116 • 133 • 134 • 135 • 144 • 145 • 146 • 154 • 155 • 156 • 159 • 163 • 164 • 165 • 178 • 179 • 180 • 182 • 183 • 184 • 201 • 202 • 203 • 204 • 205 • 206 • 207 • 208 • 209 • 210 • 216 Bataliony piechoty bstoł. • 1 bs • 2 bs • 3 bs • b.ckm t. A • b. ckm t. B • 1 b.ckm • 2 b.ckm • bmor. • 1 mbs • 2 mbs