Schaal van Richter
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
De schaal van Richter (door het ANP Richterschaal genoemd) is een manier waarmee de kracht van een aardbeving wordt waargenomen. De schaal is opgesteld door de Amerikaanse seismoloog Charles Francis Richter in 1935. Het is een logaritmische schaal van de sterkte van de trillingen, zoals die gemeten worden op het seismogram.
De sterkte wordt berekend aan de hand van de maximale uitslag (amplitude) van de registratie van de horizontale component van de aardbeving. De sterkte wordt de magnitude genoemd, analoog aan het begrip uit de sterrenkunde om de helderheid van een ster aan te geven. Richter definieerde een aardbeving met magnitude 3 als een aardbeving die op een Wood-Anderson seismograaf een uitwijking van 1 mm opwekt op een epicentrale afstand van 100 km. De schaal is logaritmisch, wat betekent dat bij toename van 1 magnitude-eenheid de uitwijking op het seismogram tien keer zo groot is. Zo is een aardbeving die op 100 km afstand een uitwijking van 10 mm veroorzaakt een beving met magnitude 4. Op deze manier kon Richter verschillende aardbevingen met elkaar vergelijken. Er worden correcties toegepast om de invloed van de afstand tussen epicentrum en seismisch station in rekening te brengen. Met het toenemen van de afgelegde afstand verliezen de seismische golven door geometrische spreiding en absorptie een deel van hun trillingsamplitude.
Een aardbeving van magnitude 2 op normale diepte kan onder optimale omstandigheden nog net worden gevoeld. De zeer ondiepe bevingen in Noord-Nederland (tot maximaal 3 kilometer diep) kunnen al bij een magnitude van 1,2 worden gevoeld. In Zuid-Nederland komen bevingen voor op een diepte van 30 kilometer die pas worden gevoeld bij een magnitude groter dan 3. Wereldwijd zijn er drie aardbevingen van 9 of meer op de schaal van Richter bekend: de aardbeving in Alaska in 1963 (9,0), de tsunami veroorzaakt door een aardbeving in 2004 in de Indische Oceaan (9,3) en de Grote Chileense aardbeving (9,5).
Het cijfer op de schaal van Richter geeft een indicatie van de sterkte van de schok, de bijbehorende omschrijving geeft een indicatie van de gevolgen van de schok.
Inhoud |
| Schalen van Richter en Mercalli voor aardbevingen | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Sterkte volgens Richter | Beschrijving | Uitwerking | Energie | Frequentie van aardbeving | |
| tonnen TNT | Joule | ||||
| 0 tot 1,9 | Minuscuul | Waargenomen door instrumenten maar zal nooit worden gevoeld of zelfs schade veroorzaken. | 0,001...0,7 | (4...4000)·106 | Zo'n 8000 per dag |
| 2 tot 2,9 | Extreem licht | Meetbaar, maar wordt slechts door enkele mensen waargenomen, hoogstens enkele (zeer) lichte objecten kunnen mogelijk bewegen. | 1...22 (Vergelijkbaar met een bom uit de Tweede Wereldoorlog) | (4...90)·109 | Zo'n 1000 per dag |
| 3 tot 3,9 | Zeer licht | Slechts weinig mensen nemen trillingen waar; vergelijkbaar met een voorbijrijdende vrachtwagen; tegen elkaar staande glazen rinkelen licht; vrijwel nooit schade | 30...700 | (0,1...3)·1012 | Zo'n 49.000 per jaar |
| 4 tot 4,9 | Licht | Door iedereen gevoeld; vrije slinger beweegt duidelijk; glazen en borden rammelen, raamluiken klapperen; geparkeerde auto's schommelen licht; grote schade onwaarschijnlijk | (1...22)·103 (klein kernwapen) | (4...90)·1012 | Zo'n 6.200 per jaar |
| 5 tot 5,9 | Gemiddeld | Door alle mensen met schrik waargenomen; veel mensen verlaten hun huizen; schoorstenen kunnen instorten; meubels bewegen; enkele scheuren in stucwerk; zware schade of instorting aan slecht gebouwde huizen; er is gevaar voor verwondingen. | (30...700)·103 (middelgroot kernwapen) | (0,1...3)·1015 | Zo'n 800 per jaar |
| 6 tot 6,9 | Krachtig | Wordt door alle betrokken mensen met grote schrik ervaren; ook in een rijdende auto voelbaar; paniek mogelijk; afzonderlijke schokken treden op; mensen verlaten snel hun huizen; gebouwen kunnen aanzienlijke schade oplopen en zelfs instorten; bomen zwaaien heen en weer als bij sterke wind; vaak zijn er gewonden; er is levensgevaar; aan kusten kunnen vloedgolven optreden. Grote schade is mogelijk over een afstand van meer dan 150 kilometer. | (1...22)·106 (groot kernwapen) | (4...90)·1015 | Zo'n 120 per jaar |
| 7 tot 7,9 | Sterk | Grootschalige paniek; mensen trachten in paniek naar buiten te komen; acuut levensgevaar in gebouwen; slechts weinig gebouwen blijven staan; er ontstaan scheuren in de grond; er zijn doden en gewonden; gas-en waterleidingen breken; gedeeltelijk catastrofale gevolgen; aan kusten vernietigende vloedgolven mogelijk. | (30...700)·106 (meteoriet 100–200 m) | (0,1...3)·1018 | Zo'n 18 per jaar |
| 8 tot 8,9 | Zwaar | Grote verwoesting; gebouwen worden onbewoonbaar of storten in; acuut levensgevaar binnen en buiten gebouwen; aan kusten catastrofale, tot 40 meter hoge vloedgolven mogelijk. | (1...22)·109 (meteoriet 250–700 m) | (4...90)·1018 | Een per jaar |
| 9,0 tot 9,9 | Extreem zwaar | Grote ramp met totale verwoesting over duizenden kilometers; lokale aardschollen verschuiven; plaatselijk volledige vernietiging van alle leven; enorme vloedgolven die mogelijk meerdere continenten zullen aantasten.
Verder mogelijk: grote verschuivingen van de tektonische platen, verschijnen, verschuiven of verdwijnen van delen van landen en eilanden, vorming van nieuwe subductiezones, verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde |
32 gigaton | - | Geschat op eens in de 20 jaar. |
| 10.0 tot 11,9 | Totale verwoesting | Niets blijft overeind over mogelijk duizenden kilometers; alle gebouwen storten in; grote verschuivingen van de tektonische platen; landen of eilanden verschuiven; verandering van de nutatie of de omwentelingssnelheid van de aarde; enorm aantal doden en gewonden. | 1 teraton (2 km grote meteoriet met een snelheid van 25 km/s) | - | Nog nooit waargenomen. |
| 12,0 en hoger. | Totale extreme verwoesting | Maximale gevolgen voor de geografische ordening van water en land (bestaande kaarten zijn onbruikbaar geworden). | 160 teraton (totale energie die de aarde van de zon per dag ontvangt) | - | Nog nooit waargenomen. |
[bewerk] Andere schalen
In de loop van de jaren zijn er verschillende andere magnitudeschalen ontworpen die allemaal een aanpassing of uitbreiding zijn van de magnitudeschaal van Richter. Voor aardbevingen die zwaarder zijn dan 6,5 en aardbevingen die verder weg zijn dan 500 km is de schaal van Richter niet erg betrouwbaar meer. Boven magnitude 6,5 wordt de magnitude door de schaal van Richter vaak te laag berekend. Dit wordt verzadiging genoemd. Omdat de schaal van Richter als referentie een aardbeving op 100 km afstand gebruikt, wordt hij onnauwkeurig als de beving veel verder weg is.
Proefondervindelijk heeft men berekend dat iedere toename met Ă©Ă©n magnitude-eenheid overeenkomt met een 30-voudige verhoging van de vrijgekomen energie in de vorm van seismische trillingen optreedt. De hoeveelheid energie die vrijkomt bij een beving van magnitude 7 is dus 900 maal (30 x 30) zo groot als die welke vrijkomt bij een beving van magnitude 5. De energie die bijvoorbeeld vrijkomt wanneer een massa van 1 ton vanaf 100 meter hoogte op de grond valt is te vergelijken met de sterkte van een beving met magnitude 1.
Een andere schaal voor aardbevingen is de schaal van Mercalli.
[bewerk] Zie ook
[bewerk] Trivia
De band Rage Against The Machine heeft op Pinkpop 1994 door middel van hun muziek zoveel mensen aangespoord om te springen en stampen dat het een lichte aardbeving (2 op de Schaal van richter) veroorzaakte. Hetzelfde gebeurde op Pinkpop 2002 tijdens een optreden van Faithless. Toen werd er 1,2 op de schaal van Richter gemeten.
[bewerk] Externe links
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|