Familio
El Vikipedio
- Äi tiu artikolo temas pri grupo de parencoj. Por aliaj signifoj de "familio", vidu familio (apartigilo).
La vorto familio devenas de la latina familia (= familio, parencaro, tutaÄ”o de enloÄantaj homoj, inkluzive servistoj, en la sama domo), siavice el famulus (= servisto), enkadre de specife latina radiko. Semantike do familio evoluis el pli vasta signifo, formata per gepatroj kaj gefiloj, kune kun la servistoj vivantaj en la sama loÄejo, aĆ almenaĆ subordigataj al la familia Äefo. Tiu vasta senco supozas iom da homogeneco kaj kelkajn rilatojn de origino.
Striktasignife la familio estas la vivokomunumo de geedza paro kaj ties infanoj (kernfamilio). En pli vasta senco Äi ampleksas ankaĆ komunumon el pluraj kernfamilioj kiuj vivas kun komuna mastrumo.
La familio estas biologia, ekonomia, spirita kaj anima komunumo kies Äefa celo estas la edukado de la infanoj. Äia restanta trunko estas la geedzeco.
El la vidpunkto de la socio familio estas Äia baza institucio aĆ "Äelo".
'Figurasence', familio estas logika klaso, kiel aro da individuoj, homoj aĆ aliaj estaÄ”oj, simile vivantaj kiel familia grupo, kaj ofte pro sama deveno kaj ia simileco. Ekzemple, religia familio, familio de plantoj, familio de animaloj, familio de lingvoj, vortfamilio, logikaj familioj.
Oni povas koncepti familion laĆ diversaj vidpunktoj:
- familio kiel aro da personaj travivitaj homaj rilatadoj kaj ligoj;
- familio kiel ekonomia unuo;
- familio kiel intima nesto (kaj kun "homaj rajtoj" al protekto de libereco);
- familio kiel institucio;
- familio figure kiel logika klaso;
- familio kiel unua lernejo;
- familio postulanta naskoplanadon;
- familio kun antaĆa preparo;
- familio protektenda de la Ćtato.
Pluraj alia temoj rilatas al la sama afero: laĆforme - bigamio, monogamio; samseksa kunedziÄo, lauleÄe - divorco; individue - edzo kaj edzino, filo, klono, koncipo, kontraĆkoncipo, infano ktp.
Seksumadon kun familiano oni nomas incesto.
[redakti] Vidu ankaĆ
[redakti] Proverbo
Ekzistas proverboj pri familio en la Proverbaro Esperanta de L. L. Zamenhof[1]:
 |
« En malsata familio mankas harmonio. »
|
|
« Äiu familio havas sian kriplulon. »
|
